පත්‍ර

වල්කොත්තමල්ලි (Scoparia dulcis): මිහිරි නමකුත්, රුධිරයේ සීනි පාලනයත්

Q: මගේ දියවැඩියා ඖෂධත් එක්ක වල්කොත්තමල්ලි තේ බොන්න පුළුවන්ද?

මුලින්ම ඔබේ වෛද්යවරයා සමග සාකච්ඡා කරන්න. මේ මගින් රුධිරයේ ග්ලූකෝස් මට්ටම අඩු කරන නිසා, metformin, sulphonylurea හෝ ඉන්සියුලින් එක්ක එකතුවුණාම ඒ බලපෑම් දෙකම එකතුවෙලා වැඩ කරනවා — ඒ කියන්නේ hypoglycaemia (අසාමාන්ය ලෙස සීනි මට්ටම අඩුවීම) තත්වයක් ඇතිවෙන්න පුළුවන්. ඒක නිකම්ම න්යායික දෙයක් නෙවෙයි: රුධිරයේ සීනි අඩුවීම නිසා සිහිමද ගතිය, ක්ලාන්ත වී ඇදවැටීම සහ නරකම අවස්ථාවකදී මරණය පවා සිදුවිය හැකියි, ඒ වගේම කාටවත් නොකියා තමන් බොන බෙහෙත් එක්කම මෙවැනි ඔසු පැන් පානයට එකතු කරගන්නා අයට තමයි මේක ඉක්මනින්ම සිදුවෙන්නේ.

Q: වල්කොත්තමල්ලි වලින් hypoglycaemia තත්වයක් ඇති නොකර රුධිරයේ සීනි මට්ටම අඩු කරනවාද?

ඒ ප්රකාශයට කිසිදු පදනමක් නැහැ වගේම එය එකිනෙකට පරස්පරයි — මොකද ග්ලූකෝස් මට්ටම සැලකිය යුතු ලෙස අඩු කරන ඕනෑම දෙයකින් වැරදි අවස්ථාවකදී සීනි මට්ටම ඕනෑවට වඩා අඩුවෙන්න පුළුවන්. මේක හොඳ පූර්ව සායනික සාක්ෂි සහිත දියවැඩියාවට එරෙහිව යොදාගත හැකි විභවයක් තියෙන ශාකයක් විනා, තවමත් තහවුරු කරපු ප්රතිකාරයක් නෙවෙයි, ඒ වගේම වෛද්යවරයා නියම කළ ඖෂධ වෙනුවට කිසිවිටෙකත් මෙය ආදේශ නොකළ යුතුයි.

Q: "Amellin" කියන්නේ මොකක්ද?

ජනප්රිය ලිපිවල වල්කොත්තමල්ලි වල තියෙන දියවැඩියා නාශක සංයෝගය විදිහට බොහෝවිට සඳහන් වෙන්නේ මේකයි, නමුත් මේක විසිවැනි සියවසේ මැද භාගයේ ලියවිලි වලින් ආපු එකක් වගේම නවීන ප්රමිතීන්ට අනුව එය හොඳින් හඳුනාගෙන නැහැ. ඒ නිසා එය තහවුරු කළ විද්යාත්මක කරුණක් විදිහට උපුටා දැක්වීම නොකළ යුතුයි. වඩාත් හොඳින් අධ්යයනය කර තියෙන සංයෝග වෙන්නේ scoparic අම්ල, scopadulcic අම්ල සහ apigenin ය.

Q: මින් වකුගඩු ගල් දියවෙනවාද?

නැහැ. ගල් සඳහා ස්කෑන් පරීක්ෂණ සහ වෛද්ය පරීක්ෂාවන් අවශ්ය වෙනවා, ඒ වගේම මුත්රා ආසාදනයක් (UTI) සඳහා ප්රතිජීවක ඖෂධ (antibiotics) අවශ්ය වෙනවා — ප්රතිකාර නොකළොත් එය වකුගඩු දක්වා පැතිරෙනවා. මුත්රා ආසාදන ලක්ෂණ සමග උණ, ඉලඇටයට පහළින් වේදනාව හෝ මුත්රා සමග ලේ පිටවෙනවා නම් වෛද්යවරයෙක් හමුවිය යුතුයි.

(Scoparia dulcis) • අවසන් වරට යාවත්කාලීන කළේ: Jul 17, 2026

වල්කොත්තමල්ලි (Scoparia dulcis): මිහිරි නමකුත්, රුධිරයේ සීනි පාලනයත්

ක්ෂණික කරුණු

සිංහල නම	වල් කොත්තමල්ලි
ඉංග්‍රීසි නම	Sweet Broomweed (Licorice Weed)
උද්භිද විද්‍යාත්මක නම	Scoparia dulcis
ශාක කුලය	Plantaginaceae
භාවිතා කරන කොටස්	මුළු පැළය
ප්‍රධාන භාවිතයන්	උණ, දියවැඩියාව, සිසිල් පානය

වල්කොත්තමල්ලි (Scoparia dulcis) කියන්නේ මිහිරි නමකුත් මිහිරි රසයකුත් තියෙන වල් පැළෑටියක් — dulcis කියන්නේ මිහිරි කියන එකයි, ඒ වගේම මේ කොළවල ඇත්තටම මිහිරි රසයක් තියෙනවා. ලංකාවේදී මේවා ශරීරයේ උෂ්ණය නිවන පානයක් විදිහටත්, මෑතක ඉඳන් දියවැඩියාවට ප්‍රතිකාරයක් විදිහටත් බහුලව පාවිච්චි කරනවා. ඒ දෙවැනි කාරණාවේදී තමයි අපි වඩාත් පරෙස්සම් වෙන්න ඕනේ.

උද්භිද විද්‍යාත්මක සහ සංස්කෘතික පසුබිම

වල්කොත්තමල්ලි කියන්නේ Plantaginaceae කුලයට — ලුණුවිල අයත් කුලයට — අයත්, අතු බෙදී යන කුඩා බහු වාර්ෂික පැළෑටියක්. මේවායේ සියුම් දැති සහිත කොළ සහ කුඩා සුදු පැහැති පෙති හතරේ මල් තියෙනවා. ලංකාව පුරාම එළිමහන් බිම්, ගෙවතු සහ පාරවල් අයිනේ මේවා වැවෙනවා.

මේ කොළවල හැඩය කොත්තමල්ලි කොළවලට සමාන නිසා "වල්කොත්තමල්ලි" කියන නම හැදිලා තියෙනවා, හැබැයි මේ ශාක දෙක අතර කිසිම නෑකමක් නැහැ.

දේශීය වෛද්‍ය විද්‍යාවේ සාම්ප්‍රදායික භාවිතයන්

රුධිරයේ සීනි මට්ටම

වර්තමානයේදී බහුලවම සඳහන් වෙන භාවිතය — දියවැඩියාව පාලනය කරන අය දිනපතා පානයක් ලෙස මේ කොළ තම්බා බීම.

උෂ්ණය සහ උණ

ශරීරයේ උෂ්ණයට සහ උණට මෘදු පානයක් ලෙස භාවිතා කිරීම.

මුත්‍රා ආබාධ

මුළු ශාකයම තම්බා සාදාගන්නා කසාය සාම්ප්‍රදායිකව මුත්‍රකාරකයක් (diuretic) ලෙස භාවිතා කිරීම.

කැස්ස

පපුවේ සෙම සිරවීම සඳහා කොළ, ඉඟුරු සහ ගම්මිරිස් සමග තම්බා බීම.

පර්යේෂණ මගින් පෙන්වා දෙන කරුණු

Scoparia dulcis කියන්නේ ඖෂධවේදයට අනුව ඇත්තටම සිත්ගන්නාසුලු ශාකයක්. මෙහි scoparic අම්ල, scopadulcic අම්ල, glutinol සහ flavonoid apigenin අඩංගු වෙනවා. පර්යේෂණ වලින් පෙන්වා දීලා තියෙනවා මේවායේ දියවැඩියාවට, දැවිල්ලට (anti-inflammatory), ප්‍රතිඔක්සිකාරක සහ වේදනා නාශක ගුණ තියෙනවා කියලා — මේවා බොහෝ දුරට සත්ව ආකෘති හරහා පෙන්වා දී ඇති අතර, රුධිරයේ ග්ලූකෝස් මට්ටම අඩු කිරීම පිළිබඳව සෑහෙන පර්යේෂණ ප්‍රමාණයක් සිදුකර තිබෙනවා.

මෙහිදී කරුණු දෙකක් පැහැදිලි කර ගැනීම වැදගත්. ජනප්‍රිය ලිපිවල මෙහි දියවැඩියා නාශක ගුණයට හේතුව "amellin" කියන සංයෝගය බව බොහෝවිට සඳහන් වෙනවා, නමුත් මේක විසිවැනි සියවසේ මැද භාගයේ ලියවිලි වලින් ආපු එකක් වගේම නවීන ප්‍රමිතීන්ට අනුව එය හොඳින් හඳුනාගෙන නැහැ — ඒ නිසා එය තහවුරු කළ විද්‍යාත්මක කරුණක් ලෙස උපුටා දැක්වීම නොකළ යුතුයි. ඒ වගේම මේකෙන් "hypoglycaemia (රුධිරයේ සීනි මට්ටම අසාමාන්‍ය ලෙස අඩුවීම) තත්වයක් ඇති නොකර රුධිරයේ සීනි මට්ටම අඩු කරනවා" කියන කාරණය කිසිදු පදනමක් නැති, එකිනෙකට පරස්පර ප්‍රකාශයක්. මොකද ග්ලූකෝස් මට්ටම සැලකිය යුතු ලෙස අඩු කරන ඕනෑම දෙයකින් වැරදි අවස්ථාවකදී සීනි මට්ටම ඕනෑවට වඩා අඩුවෙන්න පුළුවන්.

මිනිසුන් යොදාගෙන කරපු සායනික සාක්ෂි තවමත් සීමිතයි. වල්කොත්තමල්ලි කියන්නේ හොඳ පූර්ව සායනික සාක්ෂි සහිත දියවැඩියාවට එරෙහිව යොදාගත හැකි විභවයක් තියෙන ශාකයක් — හැබැයි තවමත් තහවුරු කරපු ප්‍රතිකාරයක් නෙවෙයි.

වල්කොත්තමල්ලි සකස් කරන ආකාරය

පානයක් ලෙස (Tea): පවනේ වේලාගත් කොළ තේ හැන්දක් උණු වතුරට දමා සකසා ගැනීම.

කසායක් ලෙස: මුල් ද සහිතව සම්පූර්ණ ශාකයම තම්බා පෙරා ගැනීම.

කැස්සට: නැවුම් කොළ, තලාගත් ඉඟුරු සහ ගම්මිරිස් සමග තම්බා ගැනීම.

ආරක්ෂාව සහ පූර්වාරක්ෂාවන්

ඔබ දියවැඩියාව සඳහා ඖෂධ ලබාගන්නවා නම්, මෙය දිනපතා පානය කිරීමට පෙර ඔබේ වෛද්‍යවරයා සමග සාකච්ඡා කරන්න. වල්කොත්තමල්ලි මගින් රුධිරයේ ග්ලූකෝස් මට්ටම අඩු කරනවා, ඒ වගේම එය metformin, sulphonylurea හෝ ඉන්සියුලින් වැනි දේවල් එක්ක එකතු වුණාම ඒ බලපෑම් දෙකම එකතුවෙලා වැඩ කරනවා — ඒ කියන්නේ hypoglycaemia තත්වයක් ඇතිවෙන්න පුළුවන්. ඒක නිකම්ම න්‍යායික අවදානමක් නෙවෙයි: රුධිරයේ සීනි මට්ටම අඩුවීම නිසා සිහිමද ගතිය, ක්ලාන්ත වී ඇදවැටීම සහ නරකම අවස්ථාවකදී මරණය පවා සිදුවිය හැකියි, ඒ වගේම කාටවත් නොකියා තමන් බොන බෙහෙත් එක්කම මෙවැනි ඔසු පැන් පානයට එකතු කරගන්නා අයට තමයි මේක ඉක්මනින්ම සිදුවෙන්නේ. ඔබ මෙය බොනවා නම්, ඔබේ වෛද්‍යවරයාට ඒ ගැන කියන්න වගේම ඔබේ රුධිරයේ සීනි මට්ටම ගැන වඩාත් හොඳින් අවධානයෙන් ඉන්න.

මේ පානය වෙනුවෙන් කිසිවිටෙකත් වෛද්‍යවරයා නියම කළ දියවැඩියා ඖෂධ අඩු කිරීම හෝ නැවැත්වීම නොකළ යුතුයි. දියවැඩියාව නිසා නිහඬවම වසර ගණනාවක් තිස්සේ ඇස්, වකුගඩු සහ ස්නායු වලට හානි සිදුවෙනවා, ඒ වගේම එය පාලනය කරන්නේ ඔබට දැනෙන විදිහ අනුව නෙවෙයි.

මගින් වකුගඩු ගල් දියවීම හෝ මුත්‍රා ආසාදන සුවවීමක් වෙන්නේ නැහැ. ගල් සඳහා ස්කෑන් පරීක්ෂණ අවශ්‍ය වෙනවා; මුත්‍රා ආසාදනයක් (UTI) සඳහා පරීක්ෂා කර බලා සාමාන්‍යයෙන් ප්‍රතිජීවක ඖෂධ (antibiotics) ලබාදීම අවශ්‍ය වෙනවා, ප්‍රතිකාර නොකළොත් එය වකුගඩු දක්වා පැතිරෙනවා. මුත්‍රා ආසාදන ලක්ෂණ සමග උණ, ඉලඇටයට පහළින් වේදනාව හෝ මුත්‍රා සමග ලේ පිටවෙනවා නම් වෛද්‍යවරයෙක් හමුවිය යුතුයි.

වෛද්‍ය උපදෙස් නොමැතිව ගර්භණී සමයේ සහ මව්කිරි දෙන සමයේ ඖෂධීය මාත්‍රාවන්ගෙන් ගැනීමෙන් වළකින්න. මෙහි මුත්‍රකාරක ගුණයක් ඇති නිසා වෛද්‍යවරයා නියම කළ මුත්‍රකාරක ඖෂධ (diuretics) ලබාගන්නා අතරතුර ප්‍රවේශම් වන්න. මෙයින් රුධිරයේ සීනි මට්ටමට බලපෑමක් ඇති කරන නිසා සැලසුම් කළ ශල්‍යකර්මයකට පෙර ඖෂධයක් ලෙස භාවිතය නවත්වන්න, ඒ වගේම පාරවල් අයිනෙන් සහ රසායනික ද්‍රව්‍ය ඉසින ලද භූමි වලින් මේවා කඩා ගැනීමෙන් වළකින්න.

විද්‍යාත්මක මූලාශ්‍ර

Pamunuwa, G., Karunaratne, D.N. & Waisundara, V.Y. (2016). Antidiabetic properties, bioactive constituents, and other therapeutic effects of Scoparia dulcis. Evidence-Based Complementary and Alternative Medicine, 2016, 8243215.
Latha, M., Pari, L., Sitasawad, S. & Bhonde, R. (2004). Insulin-secretagogue activity and cytoprotective role of the traditional antidiabetic plant Scoparia dulcis. Life Sciences, 75(16), 2003–2014.
Murti, K., Panchal, M., Taya, P. & Singh, R. (2012). Pharmacological properties of Scoparia dulcis: A review. Pharmacologia, 3(8), 344–347.
Zulfiker, A.H.M., Rahman, M.M., Hossain, M.K., et al. (2010). In vivo analgesic activity of ethanolic extracts of two medicinal plants — Scoparia dulcis L. and Ficus racemosa L. Biology and Medicine, 2(2), 42–48.
Jayaweera, D.M.A. (1982). Medicinal Plants (Indigenous and Exotic) Used in Ceylon. National Science Council of Sri Lanka, Colombo.

නිතර අසන ප්‍රශ්න

මගේ දියවැඩියා ඖෂධත් එක්ක වල්කොත්තමල්ලි තේ බොන්න පුළුවන්ද?

මුලින්ම ඔබේ වෛද්‍යවරයා සමග සාකච්ඡා කරන්න. මේ මගින් රුධිරයේ ග්ලූකෝස් මට්ටම අඩු කරන නිසා, metformin, sulphonylurea හෝ ඉන්සියුලින් එක්ක එකතුවුණාම ඒ බලපෑම් දෙකම එකතුවෙලා වැඩ කරනවා — ඒ කියන්නේ hypoglycaemia (අසාමාන්‍ය ලෙස සීනි මට්ටම අඩුවීම) තත්වයක් ඇතිවෙන්න පුළුවන්. ඒක නිකම්ම න්‍යායික දෙයක් නෙවෙයි: රුධිරයේ සීනි අඩුවීම නිසා සිහිමද ගතිය, ක්ලාන්ත වී ඇදවැටීම සහ නරකම අවස්ථාවකදී මරණය පවා සිදුවිය හැකියි, ඒ වගේම කාටවත් නොකියා තමන් බොන බෙහෙත් එක්කම මෙවැනි ඔසු පැන් පානයට එකතු කරගන්නා අයට තමයි මේක ඉක්මනින්ම සිදුවෙන්නේ.

වල්කොත්තමල්ලි වලින් hypoglycaemia තත්වයක් ඇති නොකර රුධිරයේ සීනි මට්ටම අඩු කරනවාද?

ඒ ප්‍රකාශයට කිසිදු පදනමක් නැහැ වගේම එය එකිනෙකට පරස්පරයි — මොකද ග්ලූකෝස් මට්ටම සැලකිය යුතු ලෙස අඩු කරන ඕනෑම දෙයකින් වැරදි අවස්ථාවකදී සීනි මට්ටම ඕනෑවට වඩා අඩුවෙන්න පුළුවන්. මේක හොඳ පූර්ව සායනික සාක්ෂි සහිත දියවැඩියාවට එරෙහිව යොදාගත හැකි විභවයක් තියෙන ශාකයක් විනා, තවමත් තහවුරු කරපු ප්‍රතිකාරයක් නෙවෙයි, ඒ වගේම වෛද්‍යවරයා නියම කළ ඖෂධ වෙනුවට කිසිවිටෙකත් මෙය ආදේශ නොකළ යුතුයි.

"Amellin" කියන්නේ මොකක්ද?

ජනප්‍රිය ලිපිවල වල්කොත්තමල්ලි වල තියෙන දියවැඩියා නාශක සංයෝගය විදිහට බොහෝවිට සඳහන් වෙන්නේ මේකයි, නමුත් මේක විසිවැනි සියවසේ මැද භාගයේ ලියවිලි වලින් ආපු එකක් වගේම නවීන ප්‍රමිතීන්ට අනුව එය හොඳින් හඳුනාගෙන නැහැ. ඒ නිසා එය තහවුරු කළ විද්‍යාත්මක කරුණක් විදිහට උපුටා දැක්වීම නොකළ යුතුයි. වඩාත් හොඳින් අධ්‍යයනය කර තියෙන සංයෝග වෙන්නේ scoparic අම්ල, scopadulcic අම්ල සහ apigenin ය.

මින් වකුගඩු ගල් දියවෙනවාද?

නැහැ. ගල් සඳහා ස්කෑන් පරීක්ෂණ සහ වෛද්‍ය පරීක්ෂාවන් අවශ්‍ය වෙනවා, ඒ වගේම මුත්‍රා ආසාදනයක් (UTI) සඳහා ප්‍රතිජීවක ඖෂධ (antibiotics) අවශ්‍ය වෙනවා — ප්‍රතිකාර නොකළොත් එය වකුගඩු දක්වා පැතිරෙනවා. මුත්‍රා ආසාදන ලක්ෂණ සමග උණ, ඉලඇටයට පහළින් වේදනාව හෝ මුත්‍රා සමග ලේ පිටවෙනවා නම් වෛද්‍යවරයෙක් හමුවිය යුතුයි.

වෛද්‍ය වගකීම් ප්‍රතික්ෂේපය මෙම පිටුවේ ඇති තොරතුරු අධ්‍යාපනික අරමුණු සඳහා පමණක් වන අතර වෘත්තීය වෛද්‍ය උපදෙස්, රෝග විනිශ්චය හෝ ප්‍රතිකාර සඳහා ආදේශකයක් නොවේ. විශේෂයෙන්ම ඔබ ගැබිනි, කිරි දෙන, ඖෂධ ලබා ගන්නා හෝ රෝගී තත්ත්වයක් ඇති අයෙකු නම්, ඕනෑම අත් බෙහෙතක් භාවිතා කිරීමට පෙර සුදුසුකම් ලත් වෛද්‍යවරයෙකු හෝ ආයුර්වේද වෛද්‍යවරයෙකුගෙන් උපදෙස් ලබා ගන්න. සම්පූර්ණ වගකීම් ප්‍රතික්ෂේපය කියවන්න

Edited by Nishnath Thaweesha

I am deeply connected to nature, animals, and wildlife. Exploring the healing power of the natural world and traditional herbal wisdom is my lifelong passion. As a Human-in-the-Loop (HITL) Editor, I rigorously fact-check, curate, and verify all botanical content against scientific journals to ensure the highest standards of accuracy and trust.

වල්කොත්තමල්ලි (Scoparia dulcis): මිහිරි නමකුත්, රුධිරයේ සීනි පාලනයත්

ක්ෂණික කරුණු

උද්භිද විද්‍යාත්මක සහ සංස්කෘතික පසුබිම