උණක ලක්ෂණ මතු වූ වහාම සෑම ශ්රී ලාංකික නිවසකම පළමුව භාවිතා කරන ඔසුවක් ඇත්නම් ඒ කොත්තමල්ලි ය. Coriandrum sativum ශාකයේ වියළි බීජවලින් සාදන මෙම උණුසුම්, සුවඳවත් පානය අපේ ජන ජීවිතය හා කොතරම් බද්ධ වී ඇත්ද යත්, යමෙකු රෝගී වූ විට සාදන පානය හැඳින්වීමට "කොත්තමල්ලි" යන වචනයම භාවිත කෙරේ.
ශාක විද්යාත්මක හා සංස්කෘතික පසුබිම
කොත්තමල්ලි යනු මහදුරු, සූදුරු සහ දුරු අයත් වන Apiaceae කුලයට අයත් මෘදු වාර්ෂික ඖෂධීය ශාකයකි. එය මීටර භාගයක් පමණ උසට වැඩෙන අතර කුඩා සුදු හෝ ලා රෝස පැහැති මල් කුඩයක හැඩයෙන් හටගනී. අප "බීජය" ලෙස හඳුන්වන්නේ උද්භිද විද්යාත්මකව එහි වියළි ඵලයයි; එහි එකට බැඳුණු අර්ධ දෙකක් අඩංගු වේ.
ශ්රී ලංකාවේදී මෙම ශාකයේ කොටස් දෙකක් සඳහා පැහැදිලි වෙන් කිරීමක් ඇත. නැවුම් කොළ ආහාර රස ගැන්වීමට යොදා ගන්නා අතර, වියළි බීජ ඖෂධයක් ලෙස සලකනු ලබයි. කොත්තමල්ලි බොහෝ විට තලාගත් ඉඟුරු කැබැල්ලක්, රසකිඳ කැබැල්ලක් හෝ පත්පාඩගම් දඬු කිහිපයක් වැනි වෙනත් ඖෂධ පැළෑටි සමඟ මිශ්ර කර සාදාගන්නා අතර, එම පානය උණ සහ සීතල ගතිය සඳහා රටේ ප්රධානතම මූලික ප්රතිකාරය වේ.
දේශීය වෛද්ය විද්යාව තුළ සාම්ප්රදායික භාවිතයන්
උණ, හෙම්බිරිස්සාව සහ ප්රතිශ්යාව
මෙය කොත්තමල්ලි වල ප්රධානතම භාවිතයයි. බැදගත් බීජ තම්බා සාදාගන්නා පානය උණ, සීතල ගතිය හෝ දියර ගැලීමක් සහිත හෙම්බිරිස්සාවක් ආරම්භයේදී උණුසුම්ව පානය කෙරේ. දහඩිය දැමීම උත්තේජනය කරමින් උණ තත්ත්වය සමනය කිරීමට මෙය උපකාරී වන බව සාම්ප්රදායිකව පිළිගැනේ.
ආහාර ජීර්ණය
කොත්තමල්ලි බීජ යනු බඩ පිපීම, වාතය පිරීම සහ සාමාන්ය අජීර්ණය සඳහා භාවිත කරන සම්භාව්ය ඖෂධයකි (carminative). ශ්රී ලාංකික තුනපහ මිශ්රණවල ප්රධාන අංගයක් ලෙස මෙය භාවිතා වීමට මෙයද එක් හේතුවකි.
සිසිල් කිරීම සහ මුත්රා කිරීමේදී ඇතිවන අපහසුතා
බීජ රාත්රියක් පුරා ජලයේ පොඟවා ගැනීමෙන් ලබාගන්නා සිසිල් පානය ශරීරයේ අධික උෂ්ණත්වය සහ මුත්රා දැවිල්ල සඳහා සාම්ප්රදායිකව භාවිත කෙරේ.
පර්යේෂණ මගින් පෙන්වා දෙන්නේ කුමක්ද?
ආහාර සඳහා යොදා ගන්නා ඖෂධ පැළෑටි අතරින් වඩාත් හොඳින් පර්යේෂණ කර ඇති එකක් ලෙස කොත්තමල්ලි සැලකේ. එහි අඩංගු සගන්ධ තෙල්වල (essential oil) ප්රධාන වශයෙන් linalool අඩංගු වන අතර, සත්ත්ව ආකෘති යොදාගෙන සිදුකළ පර්යේෂණ මගින් ප්රති-ක්ෂුද්රජීවී (antimicrobial), ප්රතිඔක්සිකාරක (antioxidant), ප්රති-ප්රදාහක (anti-inflammatory) සහ කාංසාව සමනය කරන (anxiolytic) ගුණ ඇති බව සොයාගෙන ඇත. එසේම රුධිර ග්ලූකෝස් සහ ලිපිඩ මට්ටම් කෙරෙහිද එහි බලපෑම අධ්යයනය කර තිබේ. Coriandrum sativum පිළිබඳ සමාලෝචන මගින් මෙම පර්යේෂණ සහ එහි සෞඛ්යදායී ආහාරයක් (functional food) ලෙස ඇති විභවය සාරාංශ කර දක්වයි.
නමුත් මෙම පර්යේෂණ මගින් කොත්තමල්ලි උණ ඇතිකරන ආසාදනය සුව කරන බව පෙන්වා දී නොමැත. එය රෝග කාලය කෙටි කරන බවට හෝ වෛරසයක් ඉවත් කරන බවට තහවුරු කරන ශක්තිමත් මානව සායනික පරීක්ෂණ නොමැත. උණ රෝගයකදී ශරීරයට සුවපහසුව, උණුසුම සහ විජලනය වළක්වන පානයක් ලෙස එහි වටිනාකම තේරුම් ගැනීම වඩාත් නිවැරදිය — එය සැබවින්ම ප්රයෝජනවත් වුවද, එය නියත සුවයක් ලබා දෙන ඖෂධයක් (cure) නොවේ.
කොත්තමල්ලි පිළියෙළ කරන ආකාරය
කොත්තමල්ලි තැම්බුම (උණ සඳහා): සම්පූර්ණ කොත්තමල්ලි බීජ මිටක් සුවඳ එනතුරු කබලේ බැදගන්න. ඉන්පසු එයට තලාගත් ඉඟුරු කැබැල්ලක් එක්කර ජලය සමඟ දියරය තද පැහැ වී අඩුවන තෙක් තම්බා ගන්න. පෙරාගෙන උණුසුම්ව පානය කරන්න. අවශ්ය නම් මී පැණි හෝ හකුරු ස්වල්පයක් ද එක් කළ හැක.
සිසිල් කොත්තමල්ලි වතුර: තරමක් තලාගත් බීජ තේ හැන්දක් වතුර වීදුරුවක රාත්රියක් පුරා පොඟවා, උදෑසන පෙරා පානය කරන්න.
රෝගයේ ස්වභාවය අනුව සාම්ප්රදායික පිළිවෙත්වලදී මෙම උණ තැම්බුමට රසකිඳ, පත්පාඩගම් හෝ ඉරමුසු ද එක් කරනු ලැබේ.
ආරක්ෂාව සහ පූර්වාරක්ෂාව
ශ්රී ලංකාවේදී උණ රෝගයක් සම්බන්ධයෙන් විශේෂ අවධානයක් යොමු කළ යුතුය. ඩෙංගු රෝගය අප රටේ බහුලව පවතින අතර, නිවසේදී කොත්තමල්ලි පමණක් භාවිත කරමින් උණට ප්රතිකාර කිරීම මගින් වැදගත් වෛද්ය රෝග විනිශ්චයක් ප්රමාද විය හැක. උණ දින දෙකකට වඩා පවතී නම්, හෝ යම් අවස්ථාවක අධික හිසරදය, ඇස් පිටුපස වේදනාව, හන්දි හෝ මාංශ පේශි වේදනාව, වමනය, සමේ කුෂ්ඨ, විදුරුමස් වලින් ලේ ගැලීම හෝ උදරයේ වේදනාව ඇතිවුවහොත් වහාම වෛද්ය ප්රතිකාර ලබාගන්න. පැහැදිලිව අඩුවීමක් නොපෙන්වන උණක් පාලනය කිරීම සඳහා කිසිවිටෙකත් ඖෂධීය පානයක් මත පමණක් යැපෙන්න එපා.
ආහාරයක් හෝ ගෘහස්ථ පානයක් ලෙස කොත්තමල්ලි බීජ භාවිත කිරීම ළමයින් ඇතුළු බොහෝ දෙනෙකුට ඉතා හොඳින් ඔරොත්තු දෙයි. කොත්තමල්ලි වලට අසාත්මිකතා දැක්වීම සත්ය වශයෙන්ම පැවතිය හැකි වුවත් එය දුර්ලභය. කොත්තමල්ලි මගින් රුධිර ග්ලූකෝස් මට්ටම අඩු කළ හැකි බැවින්, දියවැඩියා ඖෂධ ලබා ගන්නා අය ඖෂධීය ප්රමාණවලින් විශාල වශයෙන් එය භාවිත කිරීමේදී රුධිරයේ සීනි මට්ටම තවත් අඩුවීමේ (additive effect) හැකියාව ගැන සැලකිලිමත් විය යුතුය. ගර්භණී සමයේදී ආහාර රස ගැන්වීමේ කුළුබඩුවක් ලෙස හෝ කලාතුරකින් පානයක් ලෙස කොත්තමල්ලි භාවිත කිරීම සාමාන්යයෙන් ආරක්ෂිත යැයි සැලකේ; එහෙත් සාන්ද්රගත ඖෂධීය ප්රමාණවලින් භාවිත කිරීමට පෙර වෛද්යවරයෙකු හෝ ආයුර්වේද වෛද්යවරයෙකු සමඟ සාකච්ඡා කිරීම වඩාත් සුදුසුය.
අදහස් (0)
අදහසක් එක් කරන්න