අළු පුහුල් (Benincasa hispida) යනු පොළේ ගොඩගසා ඇති, හුණු වැනි සුදු ආවරණයකින් වැසුණු විශාල, ලා පැහැති ගෙඩියයි. ඇස්වහ කටවහ වළක්වා ගැනීමට අලුතින් ඉදිවන නිවෙස් ඉදිරිපිට බිහිසුණු මුහුණක් ඇඳ එල්ලා තබන්නේද මේ ගෙඩියයි. එහි මෘදු, ජලය බහුල මදයෙන් පුහුල් යුෂ, සැහැල්ලු ව්‍යංජන සහ පැණිරස පුහුල් දොසි සාදයි. පුහුල් සිසිලස දෙන ආහාරයක් ලෙසත්, ආයුර්වේදයේ මනසට ගුණදායක ඖෂධයක් ලෙසත් අගය කෙරේ.
උද්භිද විද්‍යාත්මක හා සංස්කෘතික පසුබිම
ඉංග්‍රීසියෙන් ash gourd, wax gourd හෝ winter melon ලෙස හැඳින්වෙන පුහුල්, වට්ටක්කා පවුලට අයත් ඒකවාර්ෂික වැලකි. එහි විශාල, රෝම සහිත කොළ සහ කහ මල් ඇත. ඉදෙන ගෙඩි මත අළු වැනි කුඩු සහිත ඉටි ආවරණයක් ඇති වේ; අළු පුහුල් යන නම ලැබී ඇත්තේ මෙයින් වන අතර, මෙම ආවරණය නිසා සම්පූර්ණ ගෙඩියක් මාස ගණනක් නරක් නොවී තබා ගත හැකිය. දිවයින පුරා ගෙවතුවල සහ හේන්වල පුහුල් වගා කෙරේ. සංස්කෘතයෙන් කූෂ්මාණ්ඩ ලෙස හැඳින්වෙන පුහුල්, බුද්ධියට ගුණදායක යැයි සැලකෙන මේධ්‍ය ඖෂධ අතරට ගැනෙන අතර, කූෂ්මාණ්ඩ ඝෘතය (පුහුල් ගිතෙල්) සහ පැණිරස කූෂ්මාණ්ඩ රසායනය සෑදීමට යොදා ගැනේ.
ශ්‍රී ලාංකීය දේශීය වෛද්‍ය ක්‍රමයේ භාවිතයන්
- ශරීරයේ උෂ්ණය සහ මුත්‍රා දැවිල්ල — උෂ්ණ කාලයේදී හෝ මුත්‍රා දැවිල්ල, මුත්‍රා අඩුවීම ඇති විට උදෑසන නැවුම් යුෂ වීදුරුවක්.
- අම්ලත්වය සහ බඩේ දැවිල්ල — ගැස්ට්‍රයිටිස් සහ ආමාශ තුවාල වැනි වේදනාව සඳහා යුෂ හෝ සැහැල්ලුවට පිසූ මදය.
- මනස සහ ස්නායු — මතකය දුර්වල වීම සහ මානසික නොසන්සුන්තාව සඳහාත්, අපස්මාරය (වලිප්පුව) සඳහා වන ආයුර්වේද ප්‍රතිකාරයේ කොටසක් ලෙසත්; කූෂ්මාණ්ඩ ඝෘතය මානසික අවපීඩනය සහ කාංසාව සඳහා.
- කැස්ස සහ ලේ ගැලීම — දිගු කාලීන කැස්ස, දුර්වලතාව සහ නාසයෙන් ලේ ගැලීම සඳහා කූෂ්මාණ්ඩ රසායනය.
විද්‍යාත්මක පර්යේෂණවලින් හෙළි වන දේ
පර්යේෂණවලින් වැඩි කොටසක් සිදු කර ඇත්තේ සතුන් සහ රසායනාගාර පරීක්ෂණ මතය. 2021 සමාලෝචනයකින් සාරාංශ කළ මීයන් මත කළ අධ්‍යයනවලදී, ගෙඩියේ සාරය හෝ යුෂ මගින් ආමාශ තුවාල, ප්‍රදාහය සහ වලිප්පු අඩු කිරීමේ බලපෑම්, අවපීඩනයට එරෙහි බලපෑම් සහ මතකයට අදාළ බලපෑම් පෙන්නුම් කළේය. මිනිසුන් මත පරීක්ෂණ තවමත් අවශ්‍ය බව සමාලෝචකයෝ පවසති. අනෙකුත් ආයුර්වේද මේධ්‍ය ඖෂධවලට සාපේක්ෂව කූෂ්මාණ්ඩ ගැන කර ඇති පර්යේෂණ ඉතා අඩු බව 2025 සමාලෝචනයක්ද සඳහන් කරයි.
මිනිසුන් මත කළ අධ්‍යයන ස්වල්පයක් වන අතර ඒවා කුඩාය. ඉන්දියාවේදී මානසික අවපීඩනය ඇති රෝගීන් 35 දෙනෙකු මසක් පුරා දිනකට කූෂ්මාණ්ඩ ඝෘතය මිලි ලීටර් 20 බැගින් ගත් විට ඔවුන්ගේ අවපීඩන, කාංසා සහ මතක ලකුණු දියුණු වුවද, සංසන්දනය සඳහා වෙනත් කණ්ඩායමක් නොතිබුණි. අජීර්ණය ඇති 20 දෙනෙකු මත කළ මූලික අධ්‍යයනයකදී මසක් පුරා දිනපතා යුෂ බීමෙන් පසු රෝග ලක්ෂණ අඩු වූ බව වාර්තා වුවද, එහිදීද පාලක කණ්ඩායමක් නොතිබුණි. 2024 දී මැලේසියාවේදී දෙවන වර්ගයේ දියවැඩියාව ඇති වැඩිහිටියන් 50 දෙනෙකුට සති 12ක් පුරා පුහුල් සාරය ග්‍රෑම් 2.5ක් අඩංගු පානයක් හෝ ව්‍යාජ පානයක් (placebo) ලබා දුන් විට ඩයස්ටොලික් රුධිර පීඩනය අඩු විය; නමුත් නිරාහාර රුධිර සීනි අඩුවීම කුඩා වූ අතර ව්‍යාජ පානයට වඩා පැහැදිලිව හොඳ නොවීය. මතකය, අවපීඩනය, ආමාශ තුවාල හෝ දියවැඩියාව සඳහා ප්‍රතිලාභ තවමත් ඔප්පු වී නැත.
සාක්ෂි 2026 නොවැම්බර් යාවත්කාලීන කරන ලදී.
පිළියෙළ කරන ආකාරය
පුහුල් යුෂ: ඉදුණු පුහුල් පෙත්තක පොත්ත, ඇට සහ මැද ඇති ස්පොන්ජ් වැනි කොටස ඉවත් කර, මදය කෝප්පයක් වතුර කෝප්ප භාගයක් සමග අඹරන්න. හිස් බඩට හෝ ආහාර වේල් අතර නැවුම් යුෂ වීදුරුවක් (මිලි ලීටර් 150-200) බොන්න; ලුණු ස්වල්පයක් හෝ දෙහි ඉස්මක් එක් කළ හැකි නමුත් සීනි එක් නොකරන්න.
පුහුල් දොසි: මදය කැට කපා, ගෑරුප්පුවකින් සිදුරු කර, තද වීමට හුණු වතුරේ පොඟවා, තම්බා, වීදුරු වැනි පෙනුමක් එන තුරු ඝන සීනි පැණියේ පිසයි. මෙය උත්සව රසකැවිල්ලක් මිස ඖෂධයක් නොවේ.
කූෂ්මාණ්ඩ ඝෘතය සහ රසායනය ආයුර්වේද වෛද්‍යවරුන් විසින් සාදනු ලැබේ; ඒවා ගත යුත්තේ ඔවුන්ගේ උපදෙස් මත පමණි.
ආරක්ෂාව සහ ප්‍රවේශම් වීම්
- ආහාරයක් ලෙස — එළවළුවක් ලෙස හෝ යුෂ වීදුරුවක් ලෙස පුහුල් බොහෝ දෙනාට, ළමුන්ට සහ ගර්භනී මව්වරුන්ට ආරක්ෂිතය. සාන්ද්‍ර සාරවල දිගු කාලීන ආරක්ෂාව මිනිසුන් තුළ පරීක්ෂා කර නැති බැවින් ගර්භණී සමයේ සහ මව්කිරි දෙන කාලයේ ඒවා භාවිත නොකරන්න.
- තිත්ත රසය — පුහුල්වල රසය සාමාන්‍යයෙන් මෘදුය. තිත්ත මදය හෝ යුෂ ඉවත දමන්න; අසාමාන්‍ය ලෙස තිත්ත වූ වැල් ගෙඩිවල දරුණු වමනය සහ පාචනය ඇති කරන විෂ ද්‍රව්‍ය තිබිය හැකිය.
- දියවැඩියාව සහ රුධිර පීඩනය — පුහුල් දොසිවල වැඩිපුරම ඇත්තේ සීනිය. නියම කළ ඖෂධ වෙනුවට කිසිවිටෙක පුහුල් යුෂ භාවිත නොකරන්න; දිනපතා බොන්නේ නම් ඔබේ කියවීම් පරීක්ෂා කර වෛද්‍යවරයාට දන්වන්න.
- වකුගඩු රෝග — ඔබට දියර ප්‍රමාණය සීමා කර ඇත්නම්, යුෂද දිනක දියර ප්‍රමාණයට ගණන් කරන්න.
- මනස සහ වලිප්පුව — අවපීඩනය, මතකය නැතිවීම සහ අපස්මාරය සඳහා වෛද්‍යවරයකු හමුවන්න; නියම කළ ඖෂධ කිසිවිටෙක නතර නොකරන්න.
අදහස් (0)
අදහසක් එක් කරන්න