ශ්‍රී ලංකාවේ සෑම ගෙවත්තකම පාහේ ගස්ලබු හෙවත් පැපොල් (Carica papaya) ගසක් ඇත: අතු නැති උස් කඳක් මුදුනේ කුඩයක් සේ විහිදුණු, ගැඹුරින් කැපුණු විශාල කොළ සහ කොළ පැහැති ගෙඩි වළල්ලක්. සෑම ඩෙංගු සමයකම, අඩු වන පට්ටිකා (platelet) ගණන ඉහළ නංවා ගැනීමේ බලාපොරොත්තුවෙන් රට පුරා කුස්සිවල එහි තිත්ත කොළ තලා යුෂ මිරිකා ගනී. ඒ අතර, ඉදුණු තැඹිලි පැහැති ගෙඩිය බඩේ අපහසුතාවලට එදිනෙදා පිළියමක් ලෙස තවමත් පවතී.
උද්භිද විද්‍යාත්මක හා සංස්කෘතික පසුබිම
පැපොල් යනු Caricaceae කුලයට අයත්, ඉක්මනින් වැඩෙන, කෙටි ආයු කාලයක් ඇති, මෘදු කඳක් සහිත ශාකයකි; සාමාන්‍යයෙන් මීටර් 3–8ක් උසට වැඩේ. පෙති හතක් හෝ වැඩි ගණනකට කැපුණු එහි විශාල කොළ දිගු, හිස් නටුවල පිහිටන අතර, සෑම කොළ පැහැති කොටසකින්ම සුදු පැහැති කිරි වැනි ස්‍රාවයක් ගලයි. නිවර්තන ඇමරිකාවට ආවේණික පැපොල්, සියවස් ගණනාවකට පෙර යුරෝපීය වෙළෙන්දන් සමඟ දකුණු ආසියාවට පැමිණි අතර, අද ශ්‍රී ලංකාව පුරා වැවේ. “ගස්ලබු” යන්නෙහි අරුත “ගසේ හැදෙන ලබු” යන්නයි. එහි කිරිවල පැපේන් (papain) නම් ප්‍රෝටීන ජීර්ණය කරන එන්සයිමය බහුල වන අතර, එය බොහෝ කලක සිට මස් මෘදු කිරීමට භාවිත වේ.
ශ්‍රී ලාංකීය දේශීය වෛද්ය ක්‍රමයේ භාවිතයන්
- ඩෙංගු උණ — අමු කොළ යුෂ කුඩා මාත්‍රාවලින් ගැනීම; මෑත වසරවල නිවෙස්වල බහුල පුරුද්දකි.
- මලබද්ධය සහ අජීර්ණය — උදෑසන හෝ බර ආහාර වේලකින් පසු ඉදුණු ගෙඩි ආහාරයට ගැනීම.
- බඩේ පණුවන් — වියළා කුඩු කළ ඇට මී පැණි සමඟ මිශ්‍ර කර ගැනීම.
විද්‍යාත්මක පර්යේෂණවලින් හෙළි වන දේ
ශ්‍රී ලාංකීය පර්යේෂකයන් 2019 දී කළ ක්‍රමානුකූල සමාලෝචනයකට ඩෙංගු අධ්‍යයන නවයක් හමු විය; ඒවායින් බොහොමයක් කුඩා, ඉන්දියාවේ කළ අධ්‍යයන විය. ඉන් හතකින් පැපොල් කොළ සාරය ගත් අයගේ පට්ටිකා ගණන වැඩි වූ බව වාර්තා විය; එකතු කළ දත්තවලින් පට්ටිකාවල මධ්‍යස්ථ වැඩිවීමක් සහ රෝහල් ගත වී සිටින කාලය දින දෙකකින් පමණ අඩු වීමක් යෝජනා වූ නමුත්, සාක්ෂිවල ගුණාත්මකභාවය අඩු විය. ප්ලාස්මා කාන්දුව (බරපතළ ඩෙංගු තත්ත්වයට හේතු වන, රුධිර නාලවලින් තරල කාන්දු වීම) හෝ මරණ පිළිබඳව සාක්ෂි නොතිබූ අතර, සාක්ෂි ප්‍රමාණවත් නොවන බව කතුවරු නිගමනය කළහ. සසම්භාවී අත්හදා බැලීම් හතරක් (රෝගීන් 439) පිළිබඳ ඊට පෙර කළ සමාලෝචනයකට ද එවැනිම පට්ටිකා වැඩිවීමක් හමු වූ නමුත්, එහි සායනික වැදගත්කම අපැහැදිලි වූ අතර ආරක්ෂාව පිළිබඳ දත්ත ප්‍රමාණවත් නොවීය. සරලව කිවහොත්: ඇතැම් කුඩා අත්හදා බැලීම්වල පැපොල් කොළ සාරය පට්ටිකා ගණන වැඩි කළ නමුත්, එය ඩෙංගු සංකූලතා හෝ මරණ අඩු කරන බව පෙන්වා දී නැත.
ආහාර ජීර්ණය සම්බන්ධයෙන්, වාණිජ පැපොල් නිෂ්පාදනයක් (දිනකට මිලිලීටර් 20ක් බැගින් දින 40ක්) පිළිබඳ ව්‍යාජ ඖෂධ (placebo) සමඟ සංසන්දනය කළ අත්හදා බැලීමක දී මලබද්ධය සහ බඩ පිපීම අඩු වූ නමුත්, එය නතර කළ පසු ප්‍රතිලාභය පහව ගියේය. නයිජීරියාවේ දරුවන් 60 දෙනෙකු සමඟ කළ මූලික අත්හදා බැලීමක දී, වියළි ඇට මී පැණි සමඟ ගත් අයගෙන් 77%කගේ බඩේ පරපෝෂිතයන් ඉවත් වූ අතර, මී පැණි පමණක් ගත් අයගෙන් එය 17%ක් විය; නමුත් එය සම්මත පණු බෙහෙත් සමඟ සංසන්දනය කර නැත. මීයන් පිළිබඳ අධ්‍යයනයක දී, ඉදුණු පැපොල් ගර්භණී කාලයේදී හානියක් නොකළ නමුත්, අමු ගෙඩිවල බහුල අමු කිරි ගර්භාෂය දැඩි ලෙස සංකෝචනය කළේය.
සාක්ෂි 2026 නොවැම්බර් යාවත්කාලීන කරන ලදී.
පිළියෙළ කරන ආකාරය
- කොළ යුෂ (ඩෙංගු) — හොඳින් වැඩුණු නැවුම් කොළ පැහැති කොළ එකක් හෝ දෙකක් සෝදා, නටු සහ ඝන නහර ඉවත් කර, වතුර හැඳි කිහිපයක් සමඟ අඹරා, පිරිසිදු රෙද්දකින් මිරිකා ගන්න. පවුල්වල සාමාන්‍යයෙන් මේස හැඳි දෙකක් පමණ දිනකට වරක් හෝ දෙවරක්, දින කිහිපයක් දෙනු ලැබේ; එසේ කළ යුත්තේ ප්රතිකාර කරන වෛද්යවරයාගේ දැනුවත්භාවයෙන් පමණි.
- ඉදුණු ගෙඩි — මලබද්ධය සඳහා උදෑසන ඉදුණු පැපොල් කෝප්පයක් (ග්‍රෑම් 150ක් පමණ).
- ඇට — කළු ඇට හොඳින් වියළා, තේ හැන්දෙන් භාගයක් කුඩු කර මී පැණි තේ හැන්දක් සමඟ මිශ්‍ර කරන්න; වැඩිහිටියන් දින කිහිපයක් දිනකට වරක් ගනී.
ආරක්ෂාව සහ ප්‍රවේශම් වීම්
ඩෙංගු රෝගය ඉක්මනින් භයානක විය හැකිය; බොහෝ විට එසේ වන්නේ උණ බසින අවස්ථාවේදීමය. දැඩි බඩේ කැක්කුම, නැවත නැවත වමනය, විදුරුමස් හෝ නාසයෙන් ලේ ගැලීම, කළු පැහැති මළපහ, නිදිමත ගතිය හෝ නොසන්සුන්කම, අත් පා සීතල වීම, හෝ මුත්‍රා ඉතා අඩුවෙන් පිටවීම ඇත්නම් වහාම රෝහලට යන්න. කොළ යුෂ නිසා රෝහල් ගත කිරීම කිසිසේත් ප්‍රමාද නොකළ යුතු අතර, එය රෝහල් ප්රතිකාර වෙනුවට භාවිත නොකළ යුතුය. යුෂ ඉතා තිත්ත බැවින් ඔක්කාරය හෝ වමනය ඇති විය හැකිය; එසේ වුවහොත් එය නතර කරන්න, මන්ද වමනය නිසා අවශ්ය තරල ප්‍රමාණය බීම අපහසු වේ.
ගර්භණී කාලයේදී සාමාන්ය ප්රමාණයෙන් ඉදුණු පැපොල් ආරක්ෂිත බව පෙනේ; නමුත් අමු හෝ අඩ ඉදුණු ගෙඩි, කිරි, කොළ යුෂ සහ ඇට ආශ්‍රිත නිෂ්පාදන වළක්වන්න. කිරි සමට හා ඇස්වලට කෝපයක් ඇති කරන අතර, රබර් කිරිවලට (latex) අසාත්මිකතා ඇති අයට පැපොල්වලට ද ප්‍රතික්‍රියා ඇති විය හැකිය. ඔබ වෝෆරින් හෝ වෙනත් ලේ තුනී කරන ඖෂධයක් ගන්නේ නම්, පැපොල් කොළ භාවිතයට පෙර වෛද්‍යවරයාගෙන් විමසන්න. ඩෙංගු වැළඳුණු දරුවන්ට වෛද්ය ප්රතිකාර අවශ්‍යය; කොළ යුෂ දිය යුත්තේ ඔවුන්ගේ වෛද්‍යවරයා එකඟ වුවහොත් පමණි.
අදහස් (0)
අදහසක් එක් කරන්න