ශ්‍රී ලංකාවේ බොහෝ ගෙවතුවල පේර ගසක් ඇත. කාට හෝ බඩ යනවා නම් ආච්චි බොහෝ විට පේර දළු මිටක් කඩා තම්බා දෙයි. එම ළපටි කොළ දත් කැක්කුමට හපන්නත්, රිදෙන විදුරුමස් සඳහා කට සෝදන්නත් යොදා ගන්නා අතර, අද පේර කොළ තේ රුධිර සීනි සඳහා ලෙස වෙළඳපොළේ විකිණේ.
උද්භිද විද්‍යාත්මක හා සංස්කෘතික පසුබිම
Psidium guajava යනු මර්ටේසී (Myrtaceae) කුලයට අයත් කුඩා ගසකි. නිවර්තන ඇමෙරිකාවට ආවේණික මෙය සියවස් ගණනකට පෙර ශ්‍රී ලංකාවට පැමිණි අතර, පේර යන නම පෘතුගීසි භාෂාවෙන් ආ බව සැලකේ. සිනිඳු, පතුරු ලෙස ගැලවෙන තඹ-දුඹුරු පොත්ත සහ පැහැදිලි සමාන්තර නාරටි ඇති තද ඕවලාකාර කොළ එහි ලක්ෂණයි; කොළ පොඩි කළ විට සුවඳක් හමයි. මෙය තෙත් සහ වියළි කලාප දෙකෙහිම වැවේ. ගෙදර බෙහෙතට යොදා ගන්නේ ළපටි දළුයි; මෙය සම්භාව්‍ය ආයුර්වේද ඖෂධයකට වඩා ගෘහස්ථ ප්‍රතිකාරයකි.
ශ්‍රී ලාංකීය දේශීය වෛද්‍ය ක්‍රමයේ භාවිතයන්
- පාචනය සහ ලේ අතීසාරය — ළපටි දළු තම්බා ගත් කසාය දවස පුරා ටිකෙන් ටික බොයි.
- දත් කැක්කුම, ඉදිමුණු විදුරුමස් සහ මුඛයේ තුවාල — ළපටි කොළ හපයි, නැතහොත් උණුසුම් කසාය කටේ තබා ගනී හෝ එයින් උගුර සෝදයි.
- තුවාල සහ කැසීම — කසාය සේදීමට භාවිත කරයි.
- රුධිර සීනි — ආහාර සමඟ පේර කොළ තේ බීම, නවීන භාවිතයකි.
විද්‍යාත්මක පර්යේෂණවලින් හෙළි වන දේ
පාචනය: උග්‍ර පාචනයෙන් පෙළුණු මෙක්සිකානු වැඩිහිටියන් 50 දෙනෙකු යොදාගත් සසම්භාවී, ද්විත්ව-අන්ධ පරීක්ෂණයකදී ප්‍රමිතිගත පේර කොළ නිෂ්පාදනයක කැප්සියුල (මි.ග්‍රෑ. 500 බැගින් පැය 8කට වරක්, දින 3ක්) උදර වේදනාව පවතින කාලය කෙටි කළේය. රසායනාගාර සහ සත්ව අධ්යයනවලට අනුව පේර කොළ සාර බඩවැල්වල පෙරළීම ලිහිල් කරන අතර පාචනය ඇති කරන සමහර ක්ෂුද්‍රජීවීන්ට එරෙහිව ක්‍රියා කරයි. කෙසේ වෙතත් පේර කොළ මුඛ සජලීකරණ ලවණ (ORS) වෙනුවට යොදා ගත හැකි බව පෙන්වා දී නැත.
රුධිර සීනි: මානව දත්ත බොහොමයක් ලැබෙන්නේ ජපානයෙනි; එහි පේර කොළ තේ විශේෂිත සෞඛ්‍ය භාවිත ආහාරයක් ලෙස අනුමත කර ඇත. එය නිපදවන සමාගමේ පර්යේෂකයන් සමාලෝචනය කළ අධ්යයනවලට අනුව, බත් වේලක් සමඟ එක් කෝප්පයක් බීමෙන් වැඩිහිටියන් 19 දෙනෙකුගේ ආහාරයෙන් පසු රුධිර සීනි ඉහළ යාම 20%ක් පමණ අඩු විය; දෙවන වර්ගයේ දියවැඩියාව ඇති 20 දෙනෙකු තුළ එහි බලපෑම වොග්ලිබෝස් ඖෂධයට වඩා අඩු විය. පුද්ගලයන් 15–23 දෙනෙකු සහභාගි වූ, බොහෝ විට සංසන්දන කණ්ඩායමක් නොමැති සති 8–12 අධ්‍යයනවලදී නිරාහාර සීනි මට්ටම සැලකිය යුතු ලෙස වෙනස් නොවූ අතර HbA1c සුළු වශයෙන් අඩු වූයේ සමහර උප කණ්ඩායම්වල පමණි. රුධිර සීනි අධික ලෙස පහත වැටීමක් වාර්තා නොවීය. මෙය බලාපොරොත්තු සහගත නමුත් දුර්වල සාක්ෂියකි.
විදුරුමස්: විදුරුමස් ප්‍රදාහය ඇති වැඩිහිටියන් 60 දෙනෙකු යොදාගත් සසම්භාවී පරීක්ෂණයකදී, දින 30ක් 0.15% පේර කොළ මුඛ සේදුමක් භාවිත කිරීමෙන් දත්වල බැඳෙන තට්ටුව (plaque) සහ විදුරුමස් ප්‍රදාහය ජල ව්‍යාජ ප්‍රතිකාරයට (placebo) වඩා අඩු විය; ක්ලෝර්හෙක්සිඩීන් ද එසේමය. දත් කැක්කුම සඳහාම පේර කොළ අත්හදා බැලූ පරීක්ෂණයක් නැත.
සාක්ෂි 2026 නොවැම්බර් යාවත්කාලීන කරන ලදී.
පිළියෙළ කරන ආකාරය
- පාචනයට කසාය — ළපටි කොළ 10–15ක් සෝදා, වතුර කෝප්ප දෙකක දමා කෝප්පයක් ඉතිරි වන තුරු තම්බා පෙරා ගන්න. වැඩිහිටියන් දිනකට දෙතුන් වරක් කෝප්ප භාගය බැගින්, ජීවනී වැනි සජලීකරණ ලවණ සමඟම බොන්න.
- කට සේදීමට — කොළ 5–6ක් වතුර කෝප්පයක මිනිත්තු 5ක් තම්බා ලුණු ස්වල්පයක් එක් කර, උණුසුම් කසායෙන් දිනකට දෙතුන් වරක් කට හා උගුර සෝදන්න. දත් කැක්කුමට ළපටි කොළ එකක් දෙකක් හපා රිදෙන දත අසල තබා ගත හැක.
- කොළ තේ — නැවුම් හෝ වියළි කොළ 3–4ක් උණු වතුර කෝප්පයක මිනිත්තු 5–10ක් දමා තබා ආහාර වේල සමඟ බොන්න.
ආරක්ෂාව සහ ප්‍රවේශම් වීම්
සාමාන්‍ය ප්‍රමාණවලින් බොහෝ දෙනෙකුට ගැටලු ඇති නොකරන නමුත්, කොළවල කහට ගතිය නිසා මලබද්ධය ඇති විය හැක.
- පාචනය: මුලින්ම දියර — ජීවනී හෝ වෙනත් සජලීකරණ ලවණ දෙන්න. ළදරුවන්ට කසාය නොදෙන්න. ළදරුවන් සහ කුඩා දරුවන්, මළපහේ ලේ, අධික උණ, නැවත නැවත වමනය, විජලනයේ ලක්ෂණ (මුත්‍රා අඩු වීම, ඇස් ගිලී යාම, නිදිමත) හෝ දින දෙකකට වඩා පාචනය පවතී නම් වෛද්‍යවරයකු හමුවන්න.
- දියවැඩියාව: නියම කළ ප්රතිකාර වෙනුවට මෙය නොගන්න; ඉන්සියුලින් හෝ පෙති සමඟ පේර කොළ තේ බොනවා නම් සීනි මට්ටම පරීක්ෂා කර වෛද්යවරයාට දන්වන්න.
- ගර්භණී සහ කිරි දෙන කාලය: ආරක්ෂිත බව පිළිබඳ අධ්‍යයන නැත; සාන්ද්‍ර සාර සහ කැප්සියුල වළකින්න, තේ ඉඳහිට පමණක් බොන්න.
- දත් කැක්කුම බොහෝ විට දත් දිරායාමක හෝ ආසාදනයක ලක්ෂණයකි: දන්ත වෛද්‍යවරයකු හමුවන්න; මුහුණ ඉදිමේ නම් හෝ උණ ඇත්නම් වහාම.
අදහස් (0)
අදහසක් එක් කරන්න