මස්බැද්ද (Gymnema sylvestre) අමු කොළයක් මිනිත්තුවක් පමණ හපා, ඉන්පසු සීනි ස්වල්පයක් දිව මත තබා බලන්න: පැණි රසය නොදැනී, සියුම් වැලි කැට මෙන් දැනේ. කලෙකට ලඳු කැලෑවලින් නෙළා ගත්, අද බොහෝ ගෙවතුවල වැටවල් දිගේ වවන මෙම සිහින් වැල, “සීනි තියෙනවා” යැයි දැනගත් විට ශ්‍රී ලාංකිකයන් මුලින්ම සොයන ඖෂධ පැළෑටියකි. එහි හින්දි නාමය වන “ගුර්මාර්” යන්නෙහි අරුත “සීනි නසන්නා” යන්නයි.
උද්භිද විද්‍යාත්මක හා සංස්කෘතික පසුබිම
මස්බැද්ද Apocynaceae කුලයට අයත්, අනෙක් ශාකවල එතී වැඩෙන දැවමය වැලකි. එහි මෘදු, ඕවලාකාර, තුඩ උල් කොළ ප්‍රතිවිරුද්ධ යුගල ලෙස පිහිටයි; කුඩා ලා කහ පැහැති මල් පොකුරු ලෙස පිපේ. බැටළු අං මෙන් වක් වූ සිහින් කරල් යුගල නිසා එයට සංස්කෘතයෙන් මේෂශෘංගී (“බැටළු අඟ”) යන නම ලැබී ඇත. මධුනාශිනී යන තවත් සංස්කෘත නාමයේ අරුත “මිහිර නසන්නී” යන්නයි. ශ්‍රී ලංකාවේ සහ දකුණු ඉන්දියාවේ ඇතැම් ප්‍රදේශවල ස්වභාවිකව වැවෙන නමුත්, අද වනයේ දුර්ලභ බැවින් බොහෝ කොළ ලැබෙන්නේ වගා කළ පැළවලිනි. ජයවීර එය ශ්‍රී ලංකාවේ ආයුර්වේද ශාක අතර සඳහන් කරයි. කුරිඤ්ඤාන් (Gymnema lactiferum) එහි සමීප ඥාතියෙකු වන අතර, ඇතැම් පොත්වල මෙම නම් දෙක පටලැවී ඇත.
ශ්‍රී ලාංකීය දේශීය වෛද්‍ය ක්‍රමයේ භාවිතයන්
- මධුමේහය (දියවැඩියාව) — අමු කොළ හැපීම, නැතහොත් කොළ තේ හෝ වියළි කොළ කුඩු දිනපතා, සැලකිලිමත් ආහාර පාලනයක් සමඟ ගැනීම.
- දියවැඩියාව සඳහා මිශ්‍ර ඖෂධ — කොතල හිඹුටු වැනි වෙනත් ඖෂධ සමඟ වියළි කොළ එක් කර සාදන ආයුර්වේද කසාය හා චූර්ණ.
- පැණිරසට ඇති ආශාව — තේ හෝ ආහාර වේලකට පෙර කොළයක් හැපූ විට පැණිරස දේවල රසය අඩු වී, ඒවා ප්‍රතික්ෂේප කිරීම පහසු වේ.
විද්‍යාත්මක පර්යේෂණවලින් හෙළි වන දේ
කොළවල ඇති ජිම්නෙමික් අම්ල (gymnemic acids) දිවේ පැණිරස හඳුනාගන්නා ප්රතිග්රාහක තාවකාලිකව අවහිර කරයි. නවසීලන්තයේ නිරෝගී වැඩිහිටියන් 56 දෙනෙකු සමඟ කළ කුඩා හරස් (crossover) අත්හදා බැලීමක දී, ජිම්නෙමික් අම්ල මිලිග්‍රෑම් 4ක් අඩංගු මින්ට් පෙත්තක් ගත් පසු, ව්‍යාජ (placebo) මින්ට් පෙත්තකට සාපේක්ෂව ඊළඟ මිනිත්තු කිහිපය තුළ කෑ චොකලට් ප්‍රමාණය පහෙන් පංගුවකින් පමණ අඩු විය. ප්‍රධාන හේතුව චොකලට්වල රසය අඩු වීම සහ තවත් කෑමට ඇති ආශාව අඩු වීමයි. මෙය කෙටිකාලීන රස බලපෑමක් මිස, ආහාර රටාව හෝ ශරීර බර දිගුකාලීනව වෙනස් වන බවට සාක්ෂියක් නොවේ.
රුධිර සීනි සම්බන්ධයෙන්, කුඩා අධ්‍යයන එකතු කළ ක්‍රමානුකූල සමාලෝචන දෙකක් ඇත. එකක්, දෙවන වර්ගයේ දියවැඩියාව ඇති 419 දෙනෙකු සහිත අධ්‍යයන 10ක් එක් කර නිරාහාර හා ආහාරයෙන් පසු සීනි මට්ටම් සහ HbA1c අඩු වූ බව වාර්තා කළේ ය; නමුත් එය පාලක කණ්ඩායමක් සමඟ නොව, එම පුද්ගලයන්ගේම ආරම්භක අගයන් සමඟ සංසන්දනය කළ අතර, ප්‍රතිඵල අතර විශාල වෙනස්කම් තිබිණි. අනෙක, වැඩිහිටියන් පිළිබඳ සසම්භාවී අත්හදා බැලීම් 6ක් එක් කර නිරාහාර සීනි, රුධිර මේද සහ ඩයස්ටොලික් රුධිර පීඩනය අඩු වූ බව සොයා ගත් නමුත්, එම අත්හදා බැලීම් අඩු ගුණාත්මක ඒවා ලෙස සැලකී ය. කෙටියෙන් කිවහොත්, මස්බැද්ද රුධිර සීනි මඳ වශයෙන් අඩු කළ හැකි නමුත්, විශාල, හොඳින් සැලසුම් කළ අත්හදා බැලීම් තවමත් නැත. දියවැඩියාව සඳහා එය ගත් පුද්ගලයෙකුට විෂ සහිත හෙපටයිටිස් (අක්මා හානි) ඇති වූ එක් අවස්ථාවක් ද වාර්තා වී ඇත.
සාක්ෂි 2026 නොවැම්බර් යාවත්කාලීන කරන ලදී.
පිළියෙළ කරන ආකාරය
- අමු කොළ — සෝදාගත් කොළ එකක් හෝ දෙකක් ආහාරයට මිනිත්තු 15කට පමණ පෙර හපන්න.
- කොළ තේ — වියළා කුඩු කළ කොළ තේ හැන්දක් (හෝ මස්බැද්ද තේ බෑගයක්) අලුතින් නටවූ වතුර කෝප්පයකට දමා, මිනිත්තු 5–10ක් වසා තබන්න; දිනකට වරක් හෝ දෙවරක්.
- කසාය — අමු කොළ කුඩා මිටක් (කොළ 10–15ක් පමණ) වතුර කෝප්ප දෙකක දමා කෝප්පයක් ඉතිරි වන තෙක් තම්බන්න; භාගයක් උදේ ද, ඉතිරිය සවස ද බොන්න.
- කොළ කුඩු — සෙවණේ වියළූ කොළ කුඩු තේ හැන්දෙන් භාගයක් උණු වතුර සමඟ, ඔබේ ආයුර්වේද වෛද්යවරයා නියම කරන මාත්‍රාවට.
ආරක්ෂාව සහ ප්‍රවේශම් වීම්
මස්බැද්ද රුධිර සීනි අඩු කිරීමට භාවිත කරන බැවින්, මෙට්ෆෝමින් හෝ ග්ලික්ලසයිඩ් වැනි පෙති හෝ ඉන්සියුලින් සමඟ ගත් විට සීනි මට්ටම අවශ්‍ය ප්‍රමාණයට වඩා පහත වැටිය හැකිය. වෙව්ලීම, දහඩිය දැමීම, හදිසි බඩගින්න හෝ ව්‍යාකූල බව ගැන අවධානයෙන් සිටින්න; සීනි මට්ටම වැඩියෙන් පරීක්ෂා කරන්න; ඔබ එය භාවිත කරන බව වෛද්යවරයාට කියන්න. නියම කළ දියවැඩියා ඖෂධ කිසි විටෙකත් තනිවම නතර කිරීම හෝ අඩු කිරීම නොකරන්න — මස්බැද්ද ඒවා වෙනුවට ගත හැකි දෙයක් නොවේ.
ඇතැම් අයට සුළු උදර අපහසුතා ඇති විය හැකිය. ඉතා කලාතුරකින් අක්මාවට හානි වූ අවස්ථා වාර්තා වී ඇත: ඇස් කහ පැහැ වීම, තද පැහැති මුත්‍රා හෝ අසාමාන්‍ය වෙහෙසක් දුටුවොත් එය නතර කර වෛද්‍යවරයෙකු හමුවන්න. ගර්භණී සහ මව්කිරි දෙන කාලවලදී ආරක්ෂාව ගැන ප්‍රමාණවත් තොරතුරු නැති බැවින් එවිට එය භාවිත නොකරන්න; වෛද්‍ය උපදෙසකින් තොරව දරුවන්ට ද නොදෙන්න. අක්මා හෝ වකුගඩු රෝග ඇති අය මුලින්ම වෛද්‍යවරයාගෙන් විමසිය යුතුය.
අදහස් (0)
අදහසක් එක් කරන්න