ප්රසිද්ධිය කුරුඳුට ලැබුණ ද, ගම්මිරිස් (Piper nigrum) ද අධිරාජ්ය ගොඩනැගූ කුළුබඩුවකි. ලාංකීය ගම්මිරිස්වල පිපරින් ප්රතිශතය බොහෝ විට ඉන්දියානු හා වියට්නාම අස්වනුවලට වඩා ඉහළ බැවින් ලෝකයේ හොඳම ගම්මිරිස් අතරට ගැනේ. ගැමි වෙදකමේ ගම්මිරිස් රස කාරකයක් නොව සෙම්ප්රතිශ්යාව, කැස්ස සහ මන්දාග්නිය සඳහා වන ඖෂධවල උණුසුම් කරන එන්ජිමයි.
උද්භිද විද්යාත්මක හා සංස්කෘතික පසුබිම
ගම්මිරිස් යනු Piperaceae කුලයේ බහුවාර්ෂික වැලකි. ශ්රී ලංකාවේ මධ්යම කඳුකර කුළුබඩු වතුවල කොස්, ඉඹුල් සහ ග්ලිරිසීඩියා ගස් මත වවනු ලැබේ. කොළ, කළු සහ සුදු ගම්මිරිස් යනු එකම ගෙඩියේ විවිධ අවස්ථා ය: කළු ගම්මිරිස් යනු අමු ගෙඩිය මඳ වේලාවක් තම්බා අව්වේ වේළූ සම්පූර්ණ ගෙඩියයි. සුවඳ තෙල් ඇත්තේ පොත්තේ ය; සැර ඇත්තේ ඇටයේ ය.
ශ්රී ලාංකීය දේශීය වෛද්ය ක්රමයේ භාවිතයන්
- සෙම්ප්රතිශ්යාව හා උණ — තැළූ ගම්මිරිස් කොත්තමල්ලි සමඟ එක් වී දිවයිනේ ප්රධාන උණ තේ පානය සාදයි.
- කැස්ස — ගම්මිරිස් කුඩු ස්වල්පයක් මී පැණි සමඟ සෙමින් ලෙවකෑම සම්භාව්ය ගෘහස්ථ ප්රතිකාරයයි.
- ආහාර දිරවීම — ගම්මිරිස් ආහාර රුචිය සහ ජඨරාග්නිය උත්තේජනය කරයි; ගම්මිරිස්, තිප්පිලි සහ ඉඟුරු එක් වූ ප්රසිද්ධ ත්රිකටු යෝගය ඇතුළු බොහෝ ඖෂධවල අඩංගු වේ.
- වාහකයක් ලෙස — අනෙක් ඖෂධවල බලය වැඩි කිරීමට ආයුර්වේදය දිගු කලක් ගම්මිරිස් එක් කර ඇත.
විද්යාත්මක පර්යේෂණවලින් හෙළි වන දේ
ගම්මිරිස්වල ප්රධාන ඇල්කලෝයිඩය වන පිපරින් වඩාත්ම අධ්යයනය කළ කුළුබඩු සංයෝගවලින් එකකි. ආහාර ජීර්ණ එන්සයිම ස්රාවය වැඩි කිරීම සහ ප්රති-ඔක්සිකාරක ක්රියාකාරීත්වය සමාලෝචනවල විස්තර වේ (Srinivasan, 2007). වඩාත්ම ප්රසිද්ධ ගුණය ජෛව උපයෝගිතාව වැඩි කිරීමයි: පිපරින් මිලිග්රෑම් 20ක් කහවල කර්කියුමින් රුධිර මට්ටම විශාල ලෙස වැඩි කළ බව කුඩා මානව අධ්යයනයක් වාර්තා කළේය (Shoba et al., 1998) — කහ සමඟ ගම්මිරිස් ගැනීමේ උපදෙසේ මූලාරම්භයයි. එහෙත් අවංකව කිවහොත් එම "2000%" අගය පසුකාලීන පරීක්ෂණවල ස්ථාවරව නැවත ලැබී නොමැත. යටින් පවතින යාන්ත්රණය සැබෑ වන අතර — එබැවින්ම එය ඖෂධවලට ද බාධා කළ හැක.
පිළියෙළ කරන ආකාරය
උණ තේ සඳහා ගම්මිරිස් තේ හැන්දක් කොත්තමල්ලි මේස හැන්දක් සමඟ තලා විනාඩි දහයක් තම්බා හකුරු සමඟ උණුසුම්ව බොන්න. කැස්සට සිහින් ගම්මිරිස් කුඩු තේ හැන්දෙන් හතරෙන් පංගුවක් මී පැණි හැන්දකට මිශ්ර කරන්න. ඉවුම්පිහුම්වලදී සුවඳ තෙල් රැක ගැනීමට ගම්මිරිස් අවසානයේ එක් කරන්න.
ආරක්ෂාව සහ ප්රවේශම් වීම්
කුළුබඩුවක් ලෙස ගම්මිරිස් සැමට පාහේ සුරක්ෂිතය. එහෙත් සාන්ද්ර පිපරින් අතිරේක වෙනස් කාරණයකි: පිපරින් ඖෂධ බිඳ දමන එන්සයිම වළක්වන බැවින් සමහර ඖෂධවල රුධිර මට්ටම වැඩි කළ හැක — නිතිපතා ඖෂධ ගන්නා අය පිපරින් අතිරේක ගැනීමට පෙර වෛද්ය උපදෙස් ලබා ගත යුතුය. හිස් බඩට අධික ගම්මිරිස් ආමාශය කුපිත කළ හැකි අතර ගැස්ට්රයිටිස් ඇති අය සීමා කළ යුතුය.
අදහස් (0)
අදහසක් එක් කරන්න