ඵල සහ බීජ

අරළු: හරීතකී සහ ත්‍රිඵලා සම්ප්‍රදාය

(Terminalia chebula) අවසන් වරට යාවත්කාලීන කළේ: Jul 16, 2026
අරළු: හරීතකී සහ ත්‍රිඵලා සම්ප්‍රදාය
Image Credit: Dinesh Valke via CC BY-SA 4.0

ක්ෂණික කරුණු

සිංහල නම අරළු
ඉංග්‍රීසි නම Chebulic Myrobalan
උද්භිද විද්‍යාත්මක නම Terminalia chebula
ශාක කුලය Combretaceae
භාවිතා කරන කොටස් ගෙඩි
ප්‍රධාන භාවිතයන් ආහාර ජීර්ණය, මලබද්ධය, ත්‍රිඵලා අංගයකි

අරළු (Terminalia chebula) අසාමාන්‍ය කීර්තියක් දරයි: ටිබෙට් වෛද්‍ය ග්‍රන්ථවල එය භෛෂජ්‍යගුරු බුදුන්ගේ අතේ නිරූපණය කර ඇති අතර, ආයුර්වේද සම්ප්‍රදාය එය හරීතකී ලෙස හඳුන්වා සියලු ශාක ඖෂධ අතර වඩාත් වටිනා ඒවා අතරට ගණන් ගනී. ශ්‍රී ලංකාවේ එය වඩාත් ප්‍රසිද්ධ වන්නේ ත්‍රිඵලා හි කොටසක් ලෙසය.

උද්භිද විද්‍යාත්මක හා සංස්කෘතික පසුබිම

අරළු යනු Combretaceae කුලයට අයත්, මීටර් විස්සකට වඩා උසට වැඩෙන විශාල පත්‍ර හෙළන ගසකි. ගෙඩිය දෘඩ, ඉරි සහිත ඕවලාකාර වන අතර ඖෂධ සඳහා වියළනු ලැබේ.

එහි ප්‍රසිද්ධතම භූමිකාව ත්‍රිඵලා — වචනාර්ථයෙන් "ඵල තුන" — වන අතර එය අරළු, බුලු සහ නෙල්ලි එකතුවයි. මෙම ත්‍රිත්වය මුළු ආයුර්වේද ක්‍රමයේම වැඩිපුරම භාවිත වන යෝග අතරින් එකකි.

සාම්ප්‍රදායික භාවිතයන්

ආහාර ජීර්ණය හා මලබද්ධය

අරළුගේ ප්‍රධාන භාවිතය. එය විරේචකයක් වන අතරම ආහාර මාර්ගය ශක්තිමත් කරන බව සැලකේ.

ත්‍රිඵලා අංගයක් ලෙස

ත්‍රිඵලා එකතුවේ අරළු ආහාර ජීර්ණය, සාමාන්‍ය සුවතාව සහ ඇස් සෞඛ්‍යය සඳහා දායක වේ.

උගුර හා මුඛය

උගුරේ අමාරුව සහ විදුරුමස් ඉදිමීම සඳහා කසාය ගාග්ල් කිරීමට යොදනු ලැබේ.

විද්‍යාත්මක අධ්‍යයන කුමක් කියයිද?

Terminalia chebula වඩාත් හොඳින් අධ්‍යයනය කර ඇති ආයුර්වේද ශාක අතරින් එකකි. චෙබියුලැජික් සහ චෙබියුලිනික් අම්ල ඇතුළු ඉහළ ටැනින් අන්තර්ගතයක් හඳුනාගෙන ඇති අතර ප්‍රතිඔක්සිකාරක හා ප්‍රදාහ නාශක බලපෑම් පරීක්ෂා කර ඇත.

ත්‍රිඵලා පිළිබඳ මානව පර්යේෂණ කිහිපයක් ඇතත්, ඒවා කුඩා හා ගුණාත්මකභාවයෙන් වෙනස් වේ. අරළුගේ සාම්ප්‍රදායික තත්ත්වය සායනික සාක්ෂිවලට වඩා බෙහෙවින් ඉදිරියෙන් ඇත.

සකස් කරන ආකාරය

කුඩු: වියළි ගෙඩිය (ඇටය ඉවත් කර) අඹරා සුළු ප්‍රමාණවලින්, බොහෝ විට රාත්‍රියේ උණු වතුර සමඟ ගනී.

ත්‍රිඵලා: අරළු, බුලු සහ නෙල්ලි කුඩු සමාන කොටස්වලින්, උණු වතුර සමඟ.

ගාග්ල්: වියළි ගෙඩියේ කසාය සිසිල් කර මුඛය සේදීමට.

ආරක්ෂාව හා ප්‍රවේශම්

අරළු විරේචකයක් වන අතර එය එහි ප්‍රවේශම් බොහොමයක් හැඩගස්වයි. විරේචකයක් ලෙස අනිශ්චිත කාලයක් දිනපතා භාවිතය සඳහා නොවේ: දිගුකාලීන විරේචක භාවිතය පරාධීනත්වයට හා ජල සමතුලිතතාවය කැළඹීමට හේතු විය හැක. දිගටම පවතින මලබද්ධය සඳහා පරීක්ෂණ අවශ්‍යයි.

ගැබිනි කාලයේදී වළක්වා ගත යුතුය. විජලනය වූ, දුර්වල වූ හෝ පාචනය ඇති අය නොගත යුතුය. අරළු ටැනින් බහුල බැවින් එකවර ගන්නා ඖෂධ අවශෝෂණය අඩු කළ හැක — අවම වශයෙන් පැය දෙකක පරතරයක් තබන්න.

විද්‍යාත්මක මූලාශ්‍ර

  • Bag, A., Bhattacharyya, S.K. & Chattopadhyay, R.R. (2013). The development of Terminalia chebula Retz. (Combretaceae) in clinical research. Asian Pacific Journal of Tropical Biomedicine, 3(3), 244–252.
  • Nigam, M., Mishra, A.P., Adhikari-Devkota, A., et al. (2020). Fruits of Terminalia chebula Retz.: A review on traditional uses, bioactive chemical constituents and pharmacological activities. Phytotherapy Research, 34(10), 2518–2533.
  • Peterson, C.T., Denniston, K. & Chopra, D. (2017). Therapeutic uses of Triphala in Ayurvedic medicine. Journal of Alternative and Complementary Medicine, 23(8), 607–614.
  • Jayaweera, D.M.A. (1982). Medicinal Plants (Indigenous and Exotic) Used in Ceylon. National Science Council of Sri Lanka, Colombo.

නිතර අසන ප්‍රශ්න

අරළු ඉංග්‍රීසියෙන් හා සංස්කෘතයෙන් හඳුන්වන්නේ කුමක් ලෙසද?

අරළු (Terminalia chebula) ඉංග්‍රීසියෙන් "Chebulic Myrobalan" ලෙසත්, සංස්කෘතයෙන් "හරීතකී" ලෙසත් හඳුන්වයි.

ත්‍රිඵලා යනු කුමක්ද?

ත්‍රිඵලා යනු "ඵල තුන" — අරළු, බුලු සහ නෙල්ලි සමාන කොටස්වලින් යුත් මිශ්‍රණයයි.

මලබද්ධය සඳහා දිනපතා අරළු ගත හැකිද?

විරේචකයක් ලෙස අනිශ්චිත කාලයක් භාවිතය සුදුසු නොවේ — දිගුකාලීන භාවිතය පරාධීනත්වයට හේතු විය හැක. දිගටම පවතින මලබද්ධය සඳහා වෛද්‍ය පරීක්ෂණ අවශ්‍යයි.

වෛද්‍ය වගකීම් ප්‍රතික්ෂේපය මෙම පිටුවේ ඇති තොරතුරු අධ්‍යාපනික අරමුණු සඳහා පමණක් වන අතර වෘත්තීය වෛද්‍ය උපදෙස්, රෝග විනිශ්චය හෝ ප්‍රතිකාර සඳහා ආදේශකයක් නොවේ. විශේෂයෙන්ම ඔබ ගැබිනි, කිරි දෙන, ඖෂධ ලබා ගන්නා හෝ රෝගී තත්ත්වයක් ඇති අයෙකු නම්, ඕනෑම අත් බෙහෙතක් භාවිතා කිරීමට පෙර සුදුසුකම් ලත් වෛද්‍යවරයෙකු හෝ ආයුර්වේද වෛද්‍යවරයෙකුගෙන් උපදෙස් ලබා ගන්න. සම්පූර්ණ වගකීම් ප්‍රතික්ෂේපය කියවන්න
Nishnath Thaweesha

Edited by Nishnath Thaweesha

I am deeply connected to nature, animals, and wildlife. Exploring the healing power of the natural world and traditional herbal wisdom is my lifelong passion. As a Human-in-the-Loop (HITL) Editor, I rigorously fact-check, curate, and verify all botanical content against scientific journals to ensure the highest standards of accuracy and trust.


අදහස් (0)

අදහසක් එක් කරන්න