කීකිරිඳිය: හිසකෙස් වඩන, අක්මාව රකින අගනා ඖෂධය

කීකිරිඳිය (Eclipta prostrata), ආයුර්වේදයේ භෘංගරාජ ලෙසද හැඳින්වෙන, තෙත් බිම් ආශ්‍රිතව වැවෙන කුඩා සුදු මල් සහිත පැළෑටියකි. හිසකෙස් වර්ධනය කිරීම සහ අක්මාවේ රෝග සුව කිරීම සඳහා ඇති අසමසම හැකියාව නිසා මෙය දේශීය වෙදකමේ අතිශය වැදගත් ඖෂධයක් ලෙස සැලකේ.

ඖෂධීය ගුණ

• හිසකෙස් වර්ධනය: කීකිරිඳිය හිසකෙස් සඳහා "රසායන" ඖෂධයකි. හිස්කබලේ රුධිර සංසරණය වැඩි කර, හිසකෙස් වල මුල් ශක්තිමත් කරයි. අකලට හිසකෙස් සුදුවීම වළක්වන අතර තට්ටය පෑදීමේ රෝග (Alopecia) සඳහා කදිම පිළියමකි.
• අක්මාව ආරක්ෂා කිරීම: කීකිරිඳිය වලට අක්මා සෛල ආරක්ෂා කිරීමේ සහ නැවත වර්ධනය කිරීමේ ප්‍රබල හැකියාවක් ඇත. එමනිසා සෙංගමාලය, සිරෝසිස් (Cirrhosis) සහ හෙපටයිටිස් වැනි රෝග සඳහා මෙය බහුලව භාවිතා කරයි.
• තුවාල සුව කිරීම: නැවුම් කොළ කොටා තුවාල මත තැබීමෙන් වහාම රුධිරය වහනය වීම නතර වී තුවාලය ඉක්මනින් සුවපත් වේ.
• වයසට යාම පමා කිරීම: දෛනිකව ආහාරයට එක්කර ගැනීමෙන් ඇස් පෙනීම, මතක ශක්තිය සහ ශරීරයේ ශක්තිය වර්ධනය වී තරුණ බව රැකදෙයි.

පාරම්පරික අත්බෙහෙත්

• කීකිරිඳිය තෙල් (භෘංගරාජ තෙල්): කීකිරිඳිය කොළ කොටා ගත් යුෂ, පිරිසිදු පොල්තෙල් හෝ තල තෙල් සමග මිශ්‍ර කර ජලය වාෂ්ප වනතුරු සිඳ ගනු ලැබේ. මෙම තෙල් සතියකට දෙවරක් හිසේ ගෑමෙන් ඉස්හොරි නැතිවී, කෙස් ගැලවී යාම නතර වී, ඝන කළු හිසකෙස් වර්ධනය වේ.
• සෙංගමාලයට යුෂ: කීකිරිඳිය කොළ යුෂ තේ හැන්දක් මී පැණි සමග දිනකට දෙවරක් බීමෙන් සෙංගමාලය රෝගීන්ට ඉක්මන් සුවය ලැබේ.
• කීකිරිඳිය කැඳ: කීකිරිඳිය කොළ කොටා සහල් සහ පොල්කිරි සමග සාදාගන්නා ඖෂධීය කැඳ රුධිරය පිරිසිදු කරන, ශරීරයට දැඩි ශක්තියක් ලබාදෙන ආහාරයකි.

සැලකිලිමත් විය යුතු කරුණු

කීකිරිඳිය ශරීරය සිසිල් කරන ඖෂධයකි. එමනිසා සෙම, පීනස සහ ඇදුම රෝගීන් මෙය කැඳ ලෙස සාදා පානය කිරීමේදී ගම්මිරිස් වැනි උෂ්ණ කුළුබඩු ස්වල්පයක් එකතු කර ගැනීම සුදුසුය.