කප්පරවල්ලිය (Plectranthus amboinicus) යනු ශ්රී ලාංකීය නිවෙස්වල දරුවෙකුට කැස්සක් ඇති වූ වහාම පිළියම් කිරීම සඳහා සොයන ශාකයයි. දොරකඩ ළඟ පෝච්චියක වැවෙන, ඝනකම්, වෙල්වට් මෙන් මෘදු, තද සුගන්ධයක් සහිත මෙම ශාකයේ කොළයක් ගින්දරට අල්ලා මැලවෙන්නට හැර, මිරිකා මී පැණි සමඟ කලවම් කර දීම මෙරට බහුලවම භාවිතා වන ප්රකට අත්බෙහෙතකි.
උද්භිද විද්යාත්මක සහ සංස්කෘතික පසුබිම
කප්පරවල්ලිය යනු Lamiaceae (මින්ට් කුලයට) අයත් මාංශල බහු වාර්ෂික ශාකයකි. මෙහි සියුම් බූවකින් වැසුණු ඝන මාංශල පත්ර ඇති අතර සැර ඔරිගානෝ (oregano) වැනි සුවඳක් වහනය වේ. කප්පාදු කළ අත්තකින් පවා ඉතා පහසුවෙන් වගා කළ හැකි අතර මේ සඳහා එතරම් සාත්තු කිරීමක් ද අවශ්ය නොවේ.
මෙයට ඉංග්රීසි භාෂාවෙන් භාවිතා වන Indian borage, Cuban oregano, Mexican mint වැනි නම් මගින් මෙම ශාකය ලොව පුරා කෙතරම් ව්යාප්ත වී ඇත්දැයි පෙන්වා දෙන අතර එය කොතරම් දුරට නිවෙස්වල කැස්ස සඳහා ඖෂධයක් ලෙස භාවිතයට ගෙන ඇත්ද යන්නත් සනාථ කරයි.
ශ්රී ලාංකීය වෛද්ය විද්යාවේ සාම්ප්රදායික භාවිතයන්
කැස්ස සහ සෙම්ගෙඩි
මෙහි ප්රධානතම භාවිතයයි — කැස්සට සහ පපුවේ සෙම සිරවීමට කොළ යුෂ මී පැණි සමඟ ලබා දීම.
දුම් ඇල්ලීම
නාසය සිරවූ විට උණු වතුරට තැලූ කොළ දමා හුමාලය ආඝ්රාණය කිරීම.
ආහාර දිරවීම
බඩේ කැක්කුම සහ බඩ පුරවා දැමීම සඳහා සාම්ප්රදායිකව මෙහි අඩංගු සුගන්ධ තෙල් භාවිතා කෙරේ.
සම
කෘමීන් දෂ්ට කළ ස්ථානවලට තැලූ කොළ ආලේප කිරීම.
පර්යේෂණ මගින් පෙන්වා දෙන්නේ කුමක්ද?
කප්පරවල්ලිය අත්යවශ්ය තෙල්වල (essential oil) carvacrol සහ thymol බහුලව අඩංගු වේ — ඔරිගානෝ (oregano) සහ තයිම් (thyme) යන ශාක ඖෂධ විද්යාත්මකව වැදගත් වීමට හේතුවන්නේ ද මෙම සංයෝගයි. රසායනාගාර අධ්යයන මගින් මේ දෙකටම ප්රතික්ෂුද්රජීවී ගුණ ඇති බව මනාව තහවුරු කර ඇති අතර, thymol හි සෙම ඉවත් කිරීමේ සැබෑ හැකියාවක් පවතින බව ඔප්පු කර ඇත; වෙළඳපොලේ ඇති කැස්ස සඳහා දෙන ඖෂධ සහ මවුත් වොෂ් (mouthwash) වල ද මෙය අඩංගු වේ. රසායනාගාර පර්යේෂණ හරහා මෙහි ප්රති-ආවේගකාරී (antispasmodic) සහ ප්රති-ප්රදාහක (anti-inflammatory) ක්රියාකාරිත්වයක් ඇති බවට ද වාර්තා කර ඇත.
බොහෝ කැස්සට දෙන ඖෂධ වලට වඩා, කප්පරවල්ලිය සාම්ප්රදායිකව භාවිතා කිරීම සඳහා පදනම් වූ සැබෑ විද්යාත්මක පසුබිමක් මේ හරහා ගොඩනැගේ. නමුත්, කප්පරවල්ලිය මගින් ඇදුම රෝගය සුවකළ නොහැක. ඇදුම යනු ශ්වසන මාර්ගයේ ඇතිවන ප්රදාහයක් සහ සංකෝචනයක් වන අතර එය මරණයට පවා හේතු විය හැකි තත්ත්වයකි. කොළ යුෂ මගින් ඉන්හේලරයක් (inhaler) කරන කාර්යය කිසිසේත් ඉටුකළ නොහැක.
කප්පරවල්ලිය සකස් කරන ආකාරය
කැස්ස සඳහා යුෂ: නැවුම් කොළයක් ගින්දරට අල්ලා මඳක් මැලවෙන්නට හැර, අතින් පොඩිකර යුෂ මිරිකා ගනී — සාමාන්යයෙන් තේ හැඳි බාගයක් පමණ මී පැණි සමඟ දෙනු ලැබේ.
දුම් ඇල්ලීම: උතුරන වතුර භාජනයකට තැලූ කොළ මිටක් දමා, තුවායකින් වසාගෙන හුමාලය ආඝ්රාණය කිරීම.
තේ: ඉඟුරු සමඟ කොළ තම්බා ගැනීම.
ආරක්ෂාව සහ පූර්වාරක්ෂාවන්
අවුරුද්දකට අඩු ළදරුවෙකුට කිසිවිටෙකත් මී පැණි ලබා නොදෙන්න. කප්පරවල්ලිය යුෂ සාම්ප්රදායිකව දරුවන්ට ලබා දෙන්නේ මී පැණි සමඟ මිශ්ර කර බැවින් මෙය හොඳින් මතක තබා ගැනීම වැදගත්ය. මී පැණි වල Clostridium botulinum බීජාණු අඩංගු විය හැකි අතර ළදරුවෙකුගේ නොමේරූ බඩවැල් වලට එය දරාගත නොහැක — මේ නිසා ළදරු බොටියුලිසම් (infant botulism) නම් බරපතල අංශභාග රෝගී තත්ත්වයක් ඇති විය හැක. මෙහිදී දරුවාට දුර්වල බව, දුර්වල හැඬීමක්, කිරි බීම ප්රතික්ෂේප කිරීම සහ හුස්ම ගැනීමේ අපහසුව ඇති විය හැකි අතර මේ සඳහා දැඩි සත්කාර ඒකකයක ප්රතිකාර අවශ්ය වේ. වැඩිහිටි දරුවෙකුගේ බඩවැල් වලට මෙම බීජාණු විනාශ කළ හැකි වුවද, ළදරුවෙකුගේ බඩවැල් වලට එය කළ නොහැක. මෙය නිකම්ම ගැමි කතාවක් නොව ලොව පුරා ළමා රෝග මාර්ගෝපදේශවල ඇති දැඩි නීතියකි. වයස අවුරුද්දකට අඩු දරුවෙකුට කැස්සක් ඇත්නම්, වෛද්යවරයෙකු හමුවන්න.
කප්පරවල්ලිය මගින් ඇදුම රෝගයට ප්රතිකාර නොකරන්න. වෛද්යවරයෙකු නියම කළ ඉන්හේලරයක් භාවිතය අත්යවශ්ය වේ. හුස්ම ගැනීමේ අපහසුව දිගටම පවතී නම්, හෝ වෙනදාට වඩා නිතර නිතර රිලීවරය (reliever) අවශ්ය වේ නම්, එය වහාම වෛද්ය උපදෙස් ලබාගත යුතු තත්ත්වයකි.
වැඩිහිටියන්ට සහ වයසින් වැඩි දරුවන්ට සාම්ප්රදායිකව දෙන කුඩා ප්රමාණයේ කොළ යුෂ මාත්රාවලින් කිසිදු ගැටළුවක් ඇති නොවේ. නමුත් සාන්ද්රිත අත්යවශ්ය තෙල් (essential oil) භාවිතය ඊට වඩා වෙනස්ය — carvacrol සහ thymol යනු ප්රබල මෙන්ම සැර සංයෝග වන බැවින්, මෙම තෙල් පානය කිරීම හෝ ජලය සමග මිශ්ර නොකර සමේ ආලේප කිරීම නොකළ යුතුය. ගර්භණී සමයේදී වෛද්ය උපදෙස් නොමැතිව ඖෂධීය මාත්රාවන් ලබාගැනීමෙන් වළකින්න. සති තුනකට වඩා වැඩි කාලයක් පවතින කැස්සක්, හෝ කැස්ස සමඟ ලේ පිටවීම, බර අඩුවීම, රාත්රියේදී දහඩිය දැමීම හෝ උණ ඇත්නම් වහාම වෛද්යවරයෙකු හමුවිය යුතුය.
_1.jpg)
අදහස් (0)
අදහසක් එක් කරන්න