හීන් පිටවක්කා (Phyllanthus): ගල් දියකරන්නා, සහ හෙපටයිටිස් B සඳහා සැබවින්ම අවශ්‍ය වන්නේ කුමක්ද

හීන් පිටවක්කා (Phyllanthus debilis, සහ එහි සමීප ඥාතීන් වන P. niruri සහ P. amarus) යනු වර්ෂාවත් සමඟ ශ්‍රී ලංකාවේ ගෙවතුවල වැවෙන වල් පැළෑටියක් වන අතර අප සතුව ඇති හොඳම අක්මා ඖෂධය ලෙස එය සලකනු ලැබේ. සැබවින්ම එය ලෝකයේ වඩාත්ම පර්යේෂණයට ලක් වූ සාම්ප්‍රදායික ශාකවලින් එකකි — මෙම පිටුව ඉතා ප්‍රවේශම් සහගත විය යුත්තේ ද හරියටම ඒ නිසාමය, මන්ද මිනිසුන් සිතන දේ පර්යේෂණවලින් නොකියන බැවිනි.

උද්භිද විද්‍යාත්මක සහ සංස්කෘතික පසුබිම

Phyllanthaceae කුලයට අයත් කුඩා සෘජු වාර්ෂික ශාකයක් වන හීන් පිටවක්කා වල, කුඩා නෙල්ලි අත්තක් මෙන් පෙනෙන සියුම් පිහාටු ආකාර (pinnate) පත්‍ර ඇත — මේ දෙක එකිනෙකට සම්බන්ධය — සහ පත්‍රය යට පෙළ ගැසී ඇති කුඩා කොළ පැහැති ඵල නිසා එයට seed-under-leaf යන ඉංග්‍රීසි නාමය ලැබී ඇත. දකුණු ඇමරිකාවේ මෙම ශාක ගණයම chanca piedra, එනම් 'ගල් කඩන්නා' (stonebreaker) ලෙස හැඳින්වේ.

ශ්‍රී ලාංකීය වෛද්‍ය විද්‍යාවේ සාම්ප්‍රදායික භාවිතයන්

සෙංගමාලය සහ අක්මාව ආශ්‍රිත රෝග

මෙහි ප්‍රධානතම භාවිතයයි — ඇස් සහ සම කහ පැහැ වීමේදී අමු ශාකයේ යුෂ සූකිරි සමඟ දෙනු ලැබේ.

වකුගඩු ගල්

ගල් දියකරන්නා ලෙස ඇති කීර්තිය — ගල් පිටවීම සඳහා සම්පූර්ණ ශාකයම යෙදූ කසායක් ලබා දේ.

රුධිරයේ සීනි මට්ටම

දියවැඩියාව ඇති පුද්ගලයින් විසින් සාම්ප්‍රදායිකව පත්‍ර නිස්සාරණය ලබා ගනී.

මුත්‍රා ආශ්‍රිත රෝග

මුත්‍රා වර්ධකයක් (diuretic) ලෙස භාවිතා කරයි.

පර්යේෂණ මගින් පෙන්වා දෙන කරුණු

Phyllanthus ඉතා බැරෑරුම් ලෙස අධ්‍යයනය කර ඇත. එහි ellagitannins සහ flavonoids සමඟ lignans — phyllanthin, hypophyllanthin — අඩංගු වේ. රසායනාගාර සහ සත්ව පර්යේෂණ මගින් අක්මාව ආරක්ෂා කරන සහ වෛරස් නාශක ක්‍රියාකාරිත්වය පෙන්නුම් කරන අතර, මෙම ශාක ගණය පිළිබඳ සැබෑ පර්යේෂණ උනන්දුවක් ඇත. වකුගඩු ගල් පිළිබඳව, P. niruri මගින් ස්ඵටික එකතු වීම අඩු කළ හැකි බවත් කුඩා ගල් පිටවීමට උපකාරී වන බවත් යෝජනා කරන පර්යේෂණ සැලකිය යුතු ප්‍රමාණයක් (ඒවායින් සමහරක් සායනික) ඇත — මෙය මෙම වෙබ් අඩවියේ ඇති ඕනෑම ශාකයක් සඳහා වන වඩාත් හොඳ ප්‍රතිඵල පෙන්වන සොයාගැනීම්වලින් එකකි.

හෙපටයිටිස් බී (Hepatitis B) රෝගය සම්බන්ධයෙන් අවංකභාවය කිසිසේත් සම්මුතියකට ලක් නොකළ යුතුය. දශක ගණනාවක් තිස්සේ, නිදන්ගත හෙපටයිටිස් B වලට එරෙහිව Phyllanthus නැවත නැවතත් පරීක්ෂා කරන ලදී. Cochrane සමාලෝචකයින් විසින් එකතු වූ අත්හදා බැලීම් ඇගයීමට ලක් කළ අතර, Phyllanthus මගින් නිදන්ගත HBV ආසාදනය ඇති පුද්ගලයින්ට ප්‍රතිලාභ ලැබෙන බවට කිසිදු ඒත්තු ගැන්වෙන සාක්ෂියක් නොමැති බව නිගමනය කළහ. එම අත්හදා බැලීම් සාමාන්‍යයෙන් කුඩා සහ දුර්වල ක්‍රමවේදයන්ගෙන් යුක්ත විය. මෙය පර්යේෂණ නොමැතිකමක් නොවේ; එය ඍණාත්මක ප්‍රතිඵල ලබා දුන් පර්යේෂණ වේ.

එය වෙනදාට වඩා වැදගත් වේ, මන්ද හෙපටයිටිස් බී සඳහා සැබවින්ම ඵලදායී ප්‍රතිකාරයක් ඇති බැවිනි. ප්‍රතිවෛරස් ඖෂධ (Antiviral drugs) — tenofovir, entecavir — වෛරසය මර්දනය කරන අතර, ඒවා මගින් අක්මාව සිරෝසිස් සහ අක්මා පිළිකා දක්වා වර්ධනය වීම පැහැදිලිවම වළක්වයි. හෙපටයිටිස් B මෙම කලාපයේ සැලකිය යුතු තරම් බහුලව පවතින අතර, එය සාමාන්‍යයෙන් දශක ගණනාවක් නිහඬව පවතී. එයින් මිය යන පුද්ගලයින් යනු කිසි දිනෙක තමන්ට රෝගය ඇති බව නොදැන සිටි හෝ ඒ ගැන නිසි පරීක්ෂාවකට ලක් නොවූ අයයි. වෛද්‍ය පරීක්ෂණ කර ප්‍රතිකාර ලබා ගන්නවා වෙනුවට මෙම යුෂ පානය කරන අයෙකු කරන්නේ, සුව කළ හැකි ආසාදනයක් වසර විස්සකට පසු අක්මාව අක්‍රිය වීමක් හෝ අක්මා පිළිකාවක් බවට පත් කර ගැනීමයි.

සිරෝසිස් රෝගය ආපසු හැරවිය නොහැක. එය අක්මාව වෙනුවට කැළැල් පටක (scar tissue) ආදේශ වීමකි. ප්‍රතිකාර මගින් එහි වර්ධනය නැවැත්වීම සහ සංකූලතා කළමනාකරණය කිරීම අරමුණු කරයි; කිසිම ශාකයක් සිරෝසිස් වූ අක්මාවක් නැවත උත්පාදනය නොකරන අතර, එසේ වන බව පැවසීම සුළුපටු අතිශයෝක්තියක් නොවේ.

පිළියෙළ කරන ආකාරය

නැවුම් යුෂ: සම්පූර්ණ ශාක දෙකක් හෝ තුනක් සෝදා, තලා, එම යුෂ උණුසුම් ජලය සහ සූකිරි සමඟ ගැනීම.

කසාය: සම්පූර්ණ ශාකයම තම්බා සිඳුවා ගෙන පෙරා ගැනීම.

තේ: සෙවනේ වියළා ගත් ශාකය කුඩු කර පෙරීම.

ආරක්ෂාව සහ පූර්වාරක්ෂාව

ඇස් හෝ සම කහ පැහැ වී ඇත්නම් අදම පරීක්ෂා කරගන්න — පසුවට කල් දමන්න එපා. සෙංගමාලය යනු රෝග ලක්ෂණයක් වන අතර එහි හේතු එකිනෙකට සම්පූර්ණයෙන්ම වෙනස් වේ: හෙපටයිටිස් A, B, C, පිත්තාශයේ ගල්, ඖෂධ විෂ වීම, මත්පැන්, පිළිකා යනාදිය. ඒවා වෙන්කර හඳුනා ගත හැක්කේ රුධිර පරීක්ෂණ සහ ස්කෑන් මගින් පමණක් වන අතර, කල්තියා හඳුනා ගතහොත් ඒවායින් බොහොමයක් සුව කළ හැකිය. ඔබට හෙපටයිටිස් B තිබේ නම්, ප්‍රතිවෛරස් ප්‍රතිකාර සහ නිරීක්ෂණය සඳහා වෛද්‍යවරයකු හමුවන්න; ඔබගේ රෝගී තත්ත්වය නොදන්නේ නම් සහ ඔබට අවදානම් සාධක තිබේ නම්, පරීක්ෂණ කරගන්න — එය සරල රුධිර පරීක්ෂණයක් වන අතර, එය සම්පූර්ණයෙන්ම වළක්වන එන්නතක් ද තිබේ.

පිත්තාශයේ ගල් පිට කිරීමට උත්සාහ නොකරන්න. මෙම ශාකය මගින් පිත්තාශයේ ගල් දිය කරන බවට වන ප්‍රකාශයට කිසිදු පදනමක් නොමැති අතර, පිත්තාශයේ ගල් ඉවත් කිරීමට උත්සාහ කිරීම හානිකර නොවන දෙයක් නොවේ — පිත ගෙන යන නාලයේ (bile duct) හිර වූ ගලක් අවහිරතා, සෙංගමාලය සහ අග්න්‍යාශයේ ප්‍රදාහය (pancreatitis) ඇති කරන අතර එය හදිසි වෛද්‍ය ප්‍රතිකාර අවශ්‍ය තත්ත්වයකි. වකුගඩු ගල් ඊට වෙනස් වන අතර ඒ සඳහා ඇති සාක්ෂි වඩාත් ධනාත්මක වුවද, විශාල ගලක් සඳහා ස්කෑන් පරීක්ෂණ අවශ්‍ය වන අතර එයින් වකුගඩුව අවහිර විය හැක; දරුණු වේදනාව, මුත්‍රා රෝග ලක්ෂණ සමඟ උණ හෝ මුත්‍රාවල රුධිරය ඇත්නම් එයින් අදහස් වන්නේ රෝහල්ගත විය යුතු බවයි.

හීන් පිටවක්කා රුධිරයේ ග්ලූකෝස් මට්ටම අඩු කරයි — ඔබ දියවැඩියා ඖෂධ ලබා ගන්නේ නම් ඔබේ වෛද්‍යවරයාට ඒ බව දන්වන්න, මන්ද ඒවායේ බලපෑම එකතු විය හැකි බැවිනි. එය මුත්‍රා වර්ධකයක් (diuretic) වන බැවින්, වෛද්‍යවරයා විසින් නියම කරන ලද මුත්‍රා වර්ධක ඖෂධ සමඟ ගැනීමේදී ප්‍රවේශම් වන්න. ගර්භණී සමයේදී ඖෂධීය ප්‍රමාණවලින් ගැනීමෙන් වළකින්න. එසේම මෙම සම්පූර්ණ පිටුවම පාලනය කරන උත්ප්‍රාසය මතක තබා ගන්න: ශාකසාර නිෂ්පාදන ම යනු අක්මාවට හානි කරන පිළිගත් හේතුවකි, එබැවින් රෝගී අක්මාවක් යනු අත්හදා බැලීම් සඳහා ඇති නරකම ස්ථානයයි.