ගොඩපර (Dillenia retusa) යනු ශ්රී ලංකාවට ආවේණික ශාකයකි — පෘථිවියේ වෙනත් කොතැනකවත් මෙය ස්වභාවිකව වැවෙන්නේ නැත. බෝතල්වලින් ෂැම්පු පැමිණීමට පෙර, ශ්රී ලංකාවේ ගම්මානවල හිසකෙස් සේදීම සඳහා භාවිතා කළේ මෙහි ගෙඩියයි. ගොඩපර ගෙඩියකින් ලිස්සන සුළු ජෙල් වැනි ද්රව්ය මිරිකාගත් ඕනෑම කෙනෙකුට ඊට හේතුව වහාම වැටහෙනු ඇත.
උද්භිද විද්යාත්මක සහ සංස්කෘතික පසුබිම
ගොඩපර යනු Dilleniaceae කුලයට අයත්, තෙත් කලාපයේ සහ පහතරට කඳුකරයේ දක්නට ලැබෙන ගසකි. මෙහි කැපී පෙනෙන සමාන්තර නහර සහිත විශාල ඝන සම්පදාවකින් යුත් පත්ර සහ අලංකාර සුදු පැහැති මල් ඇත. මෙහි ගෙඩිය ලෙස හඳුන්වන්නේ ඇත්ත වශයෙන්ම සැබෑ ඵලය වටා වැසී ඇති ඝන මාංසල මනිපත්ර (sepals) සමූහයකි, එය පොඩිකළ විට පැහැදිලි සෙවල (mucilage) වැනි ද්රව්යයක් විශාල වශයෙන් පිටවේ.
වැදගත්ම දෙය වන්නේ මෙම සෙවල වැනි ද්රව්යයයි. එය මඳක් පෙණ නගින අතර, සේදීමේදී පිරිසිදු වන අතරම හිසකෙස් මෘදු කරයි — රාක්කවල ඇති සෑම නිෂ්පාදනයකටම වඩා පැරණි ස්වභාවික ෂැම්පු සහ කන්ඩිෂනර් (conditioner) වර්ගයකි මෙය. මානව වෘක්ෂලතා විද්යාත්මක (ethnobotanical) සමීක්ෂණ මගින් ලේඛනගත කර ඇති පරිදි ශ්රී ලංකාවට හිසකෙස් රැකබලා ගන්නා ශාක සම්බන්ධයෙන් සැබෑ සම්ප්රදායක් පවතින අතර ගොඩපර එහි කේන්ද්රස්ථානයක පවතී.
ශ්රී ලාංකීය වෛද්ය විද්යාවේ සාම්ප්රදායික භාවිතයන්
හිසකෙස් සේදීම සහ ඉස්හොරි සඳහා
මෙහි ප්රධානතම භාවිතය — ගෙඩියෙන් ලබාගන්නා ජෙල් වැනි ද්රව්ය හිස් කබලේ ආලේප කර, මඳ වේලාවක් තබා, සෝදා හැරීමයි.
කන්ඩිෂනර් (Conditioning) කිරීම
මෙම සෙවල වැනි ද්රව්ය මගින් හිසකෙස්වල ගැට ලිහා ඒවා මෘදු කරන අතර, මෙම පුරුද්ද මෙතරම් කාලයක් පැවතීමට ප්රධාන හේතුව ද එයයි.
හිස සිසිල් කිරීම
මෙම ජෙල් සිසිල් කාරකයක් ලෙස සැලකෙන අතර, ශරීරයේ උෂ්ණත්වය සහ හිසරදය සඳහා ස්නානය කිරීමට පෙර මෙය භාවිතා කරයි.
සමේ රෝග
සමේ ඇතිවන තුවාල සේදීම සඳහා සාම්ප්රදායිකව කහට රසැති පොතු කෂාය භාවිතා කෙරේ.
පර්යේෂණ මගින් පෙන්වා දෙන දේ
ශ්රී ලාංකීය මානව වෘක්ෂලතා විද්යාත්මක (ethnobotanical) අධ්යයනයන්හිදී — ධර්මදාස ඇතුළු පිරිස විසින් මෙහි හිසකෙස් රැකවරණය සඳහා භාවිතා කරන ශාක පිළිබඳව කරන ලද සමීක්ෂණයේදී — ගොඩපර වල සාම්ප්රදායික කාර්යභාරය ලේඛනගත කර ඇත. Dillenia විශේෂ පිළිබඳ අධ්යයනයන්ගෙන් විද්යාගාර ආකෘති තුළ ප්රතිබැක්ටීරීය, ප්රතිඔක්සිකාරක සහ ප්රති-ප්රදාහක ක්රියාකාරීත්වයන් වාර්තා කර ඇති අතර, මෙම ගණයේ ශාක වල flavonoids සහ triterpenoids අඩංගු වේ.
ඉස්හොරි සඳහා ගොඩපර සම්බන්ධයෙන් සායනික පරීක්ෂණ නොමැත. එසේ වුවද, මෙහිදී අදාළ වන ප්රමිතිය වැදගත් වේ: මෙය රූපලාවන්යමය සේදීමක් මිස ඖෂධයක් නොවේ. මෙම සෙවල මගින් හිසකෙස් පිරිසිදු කිරීම සහ කන්ඩිෂනර් කිරීම පැහැදිලිවම සිදුකරයි — එය ඕනෑම කෙනෙකුට තහවුරු කරගත හැක — නමුත් පරෙස්සම් විය යුතු ප්රකාශය නම්, මෙය දරුණු ඉස්හොරි සඳහා "ස්ථිර සුවයක්" ලබාදෙන බවට වන දැඩි ප්රකාශයයි. දිගින් දිගටම පවතින ඉස්හොරි යනු සාමාන්යයෙන් Malassezia නම් යීස්ට් වර්ගය නිසා ඇතිවන seborrhoeic dermatitis තත්ත්වය වන අතර, එය හිස සේදීමෙන් පමණක් සුව නොවන අතර ඒ සඳහා දිලීර නාශක ෂැම්පු අවශ්ය වේ.
ගොඩපර සකස් කරන ආකාරය
ස්වභාවික ෂැම්පු: ඉදුණු හෝ අඩුවෙන් ඉදුණු ගෙඩියක් ගලක් මත තබා පොඩිකර, වතුර ස්වල්පයක් එකතු කර ඝන ජෙල් වැනි ද්රව්යය මිරිකා ගන්න. එය හිස් කබලේ ආලේප කර, මිනිත්තු පහළොවක් හෝ තිහක් පමණ තබා සෝදා හරින්න.
ස්නානය කිරීමට පෙර: සිසිල් කිරීමේ ප්රතිකාරයක් ලෙස මෙම ජෙල් හිස මත ආලේප කිරීම.
ආරක්ෂාව සහ පූර්වෝපායන්
ගොඩපර යනු බාහිර රූපලාවන්ය ආලේපනයක් වන අතර මෙම වෙබ් අඩවියේ ඇති ඕනෑම දෙයක් තරම්ම ආරක්ෂිත වේ. එය සම්පූර්ණයෙන්ම සෝදා හරින්න, එසේම ඇස්වල ගෑවීමෙන් වළකින්න. ඔබට ඇත්තේ සංවේදී සමක් නම් පළමුව කුඩා ප්රදේශයක ආලේප කර පරීක්ෂා කර බලන්න.
ඉස්හොරි දරුණු නම් හෝ නැවත නැවතත් ඇතිවන්නේ නම්, එය බොහෝ විට seborrhoeic dermatitis විය හැකි අතර ඒ සඳහා සැබෑ ප්රතිකාරයක් පවතී. ketoconazole, selenium sulphide හෝ zinc pyrithione අඩංගු දිලීර නාශක ෂැම්පු මිලෙන් අඩු අතර ඕනෑම ඔසුසලකින් ලබාගත හැක, ඒවා මෙම තත්ත්වය ඇති කරන යීස්ට් ඉලක්ක කර ක්රියා කරයි. හිස් කබලේ රතු පැහැය සමග කොරපොතු ගැලවී යාම, ඝන රිදී පැහැති පැල්ලම්, හිසකෙස් ගැලවී යාම හෝ එය හිස් කබලෙන් ඔබ්බට පැතිරී යාම වැනි ලක්ෂණ ඇත්නම් වෛද්යවරයෙකු හමුවිය යුතුය — සෝරියාසිස් (psoriasis) සහ හිස් කබලේ දිලීර ආසාදන ඉස්හොරි වලට සමාන වන අතර ඒවාට ප්රතිකාර කරන්නේ සම්පූර්ණයෙන්ම වෙනස් ආකාරයකටය.
ගොඩපර ශ්රී ලංකාවට ආවේණික ශාකයක් බව අස්වැන්න නෙලීමේදී මතක තබා ගැනීම වටී: අතු කැඩීමෙන් වළකින්න, ගෙඩි පමණක් ලබාගන්න, එසේම ගසට සහ ඒ මත යැපෙන වන සතුන්ට ප්රමාණවත් තරම් ගෙඩි ඉතිරි කරන්න.
අදහස් (0)
අදහසක් එක් කරන්න