අස්වැන්න: වකුගඩු රකින, මුත්‍රා ගල් දියකරන අගනා ඔසුව

අස්වැන්න (Alysicarpus vaginalis) යනු ශ්‍රී ලංකාවේ වියළි සහ අතරමැදි කලාප වල බහුලව වැවෙන, කුඩා රෝස-දම් පැහැති මල් සහිත බිම් මට්ටමේ වැඩෙන පැළෑටියකි. දේශීය වෙදකමේදී, වකුගඩු සහ මුත්‍රාශය ආශ්‍රිත රෝග සුව කිරීම සඳහා සම්පූර්ණ අස්වැන්න ශාකයම අගනා ඖෂධයක් ලෙස භාවිතා කරයි.

ඖෂධීය ගුණ

• වකුගඩු සහ මුත්‍රා රෝග: අස්වැන්න යනු ප්‍රබල මුත්‍ර කාරක (Diuretic) ඖෂධයකි. මෙය පානය කිරීමෙන් මුත්‍රා නිෂ්පාදනය වැඩි වී, මුත්‍රාශයේ සහ වකුගඩු වල ඇති විෂබීජ සහ කුඩා ගල් ඉවත් වී යයි. මුත්‍රා දැවිල්ල සහ මුත්‍රා ආසාදන (UTI) සඳහා මෙය කදිම පිළියමකි.
• උණ සහ ශරීරයේ උෂ්ණත්වය: මෙය ශරීරය සිසිල් කරන ඖෂධයකි. අධික උණ බැස්සවීමට සහ ශරීරයේ උෂ්ණාධික රෝග (Heaty body) සමනය කිරීමට අස්වැන්න කෂාය භාවිතා කරයි.
• අක්මාවේ නිරෝගී බව: අස්වැන්න මගින් අක්මාව සහ ප්ලීහාව පිරිසිදු කර ඒවායේ ක්‍රියාකාරිත්වය වර්ධනය කරන බව පාරම්පරිකව විශ්වාස කෙරේ.
• තුවාල සුව කිරීම: අස්වැන්න කොළ කොටා තුවාල මත බැඳීමෙන් විෂබීජ විනාශ වී තුවාල ඉක්මනින් පිරිසිදු වී සුවපත් වේ.

පාරම්පරික අත්බෙහෙත්

• මුත්‍රා ගල් සහ මුත්‍රා දැවිල්ලට කෂාය: සම්පූර්ණ අස්වැන්න ශාකයම (මුල්, කොළ, දඬු සහ මල්) වියළා ගෙන ජලයේ තම්බා දිනපතා පානය කිරීමෙන් මුත්‍රා ගල් දියවී යන අතර මුත්‍රා මාර්ගයේ ආසාදන සම්පූර්ණයෙන්ම සුව වේ.
• ශරීරය සිසිල් කරන පානය: ඇස් දැවිල්ල, ඇඟේ පතේ අමාරුව සහ උෂ්ණ බිබිලි දමන අයට, අස්වැන්න කොළ තම්බා පානය කිරීමෙන් ක්ෂණික සහනයක් ලැබේ.
• හන්දි ඉදිමුමට: නැවුම් කොළ අඹරා සාදාගන්නා පත්තුව ඉදිමුණු හන්දි මත ආලේප කිරීමෙන් වේදනාව සහ ප්‍රදාහය සමනය වේ.

සැලකිලිමත් විය යුතු කරුණු

අස්වැන්න යනු ප්‍රබල ලෙස මුත්‍රා පිටවීම උත්තේජනය කරන ඖෂධයකි. එමනිසා අස්වැන්න කෂාය පානය කරන රෝගීන්, ශරීරය විජලනය වීම (Dehydration) වළක්වා ගැනීම සඳහා දවස පුරා හොඳින් ජලය පානය කිරීම අත්‍යවශ්‍ය වේ.