අරුද: කුඩා දරුවන්ගේ රෝග සහ අජීර්ණ සුව කරන ඖෂධය

උද්භිද විද්‍යාත්මක හා සංස්කෘතික පසුබිම

අරුද (Ruta graveolens) නොහොත් ඉංග්‍රීසියෙන් Rue ලෙස හැඳින්වෙන්නේ Rutaceae කුලයට අයත්, ඉතා තද සුවඳකින් යුත් කුඩා බහු වාර්ෂික පැළෑටියකි. මෙය ශ්‍රී ලංකාවට ආවේණික නොවුණද, සියවස් ගණනාවක සිට ශ්‍රී ලාංකිකයන් තම ගෙවතුවල පෝච්චිවල වගා කරන අතිශය ජනප්‍රිය ඖෂධයකි. මෙහි නිල්-කොළ පැහැති කුඩා පත්‍ර සහ කහ පැහැති මල් දක්නට ලැබේ. අරුද කොළවල ඇති තියුණු සුවඳ සහ දැඩි තිත්ත රසය එහි ඇති වාෂ්පශීලී තෙල් (Essential oils) නිසා ඇතිවේ. ශ්‍රී ලාංකීය කුමාර වෙදකමේදී (ළමා රෝග ප්‍රතිකාර) අරුද යනු නැතුවම බැරි ප්‍රධානතම ඖෂධයකි.

ප්‍රධාන ඖෂධීය ප්‍රයෝජන

1. කුඩා දරුවන්ගේ රෝග සුව කිරීම

අරුද වල ප්‍රධානතම භාවිතය වන්නේ කුඩා දරුවන්ගේ අජීර්ණ, බඩ කොරවීම (Colic), බඩ පුරවා දැමීම සහ සුළු උණ තත්ත්වයන් සඳහා ප්‍රතිකාර කිරීමයි. අරුද කොළයක යුෂ බිංදුවක් මව්කිරි සමග දරුවන්ට ලබා දීම පැරණි සිරිතකි. එසේම කුඩා දරුවන්ට ඇතිවන "ඇස්වහ කටවහ" දෝෂ දුරු කිරීම සඳහා අරුද කොළයක් රෙදි කඩක බැඳ දරුවාගේ අතේ හෝ ගෙලේ පැළඳවීමද ගැමි සම්ප්‍රදායකි.

2. ආමාශයේ වේදනා සහ වාතය ඉවත් කිරීම

අරුද වල ඇති ආවේණික රසායනික සංයෝග මගින් ආමාශයේ සහ බඩවැල්වල මාංශ පේශී ලිහිල් කරයි. මේ නිසා බඩේ කැක්කුම, බඩ පිපුම සහ ආහාර නොදිරවීම සඳහා මෙය ඉතා සාර්ථක ඖෂධයකි.

3. ශ්වසන රෝග සහ කැස්ස

සෙම බුරුල් කර පිට කිරීමේ හැකියාවක් අරුද සතුව ඇත. මේ නිසා පපුවේ සෙම හිරවීම, දිගුකාලීන කැස්ස සහ ඇදුම රෝග තත්ත්වයන් සමනය කිරීමට අරුද කොළ තම්බා පානය කිරීමෙන් සහනයක් ලැබේ.

4. ඔසප් දෝෂ සමනය කිරීම

දේශීය වෙදකමේදී අරුද යනු ගර්භාෂයට රුධිර සැපයුම උත්තේජනය කරන ඖෂධයකි. එබැවින් ක්‍රමවත්ව ඔසප් සිදු නොවන කාන්තාවන්ට සහ ඔසප් වේදනාවෙන් පෙළෙන අයට මෙය ඖෂධයක් ලෙස භාවිත කෙරේ.

5. කන් කැක්කුම සහ හිසරදය

අරුද කොළ මඳක් රත් කර මිරිකා ගන්නා යුෂ බිංදු කිහිපයක් කනට දැමීමෙන් දැඩි කන් කැක්කුම සමනය වේ. එසේම අරුද කොළ තලා නළලේ ආලේප කිරීමෙන් හිසරදය අඩුවේ.

භාවිතා කරන ආකාරය

• කුඩා දරුවන්ගේ බඩේ අමාරුවට: අරුද කොළයක් පිරිසිදු කර මිරිකා, ඉන් යුෂ බිංදුවක් පමණක් ගෙන මව්කිරි හෝ උණු වතුර ස්වල්පයකට කලවම් කර දරුවාට පොවන්න (වැඩිහිටි උපදෙස් මත පමණි).
• බඩේ කැක්කුමට: වියළි අරුද කොළ තේ හැඳි භාගයක් පමණ නටන වතුර කෝප්පයකට දමා විනාඩි 10ක් වසා තබා, පෙරා පානය කරන්න.
• කන් කැක්කුමට: අරුද කොළ කිහිපයක් ගින්නෙන් මඳක් රත් කර, ඇඟිලිවලින් මිරිකා යුෂ බිංදු 1-2ක් වේදනාව ඇති කනට දමන්න.

ආරක්ෂාව සහ පූර්වාරක්ෂාවන්

අරුද යනු ඉතා ප්‍රබල ඖෂධයක් බැවින් අතිශය සුළු මාත්‍රාවකින් පමණක් භාවිත කළ යුතුය. අධික මාත්‍රාවෙන් ශරීරගත වීම අක්මාවට හානි කිරීමට සහ වමනය ඇති කිරීමට හේතු වේ. ගර්භණී මව්වරුන් කිසිවිටෙකත් අරුද භාවිත නොකළ යුතුය, මන්ද ඉන් ගබ්සාවීම් සිදුවිය හැකි බැවිනි. එසේම, නැවුම් අරුද පැළෑටිය ස්පර්ශ කර එම ස්ථානයට දැඩි හිරු එළිය වැටුණහොත් සමේ පිළිස්සුම් සහ දියපට්ටා (Phytophotodermatitis) ඇතිවිය හැක. එබැවින් පැළෑටිය ඇල්ලීමෙන් පසු දෑත් හොඳින් සෝදාගත යුතුය.