වෙල්මදට (Rubia cordifolia) ඉතිහාසයේ වාර්තා වී ඇති තරම් අතීතයක සිට රෙදි වර්ණ ගැන්වීම සඳහා මෙන්ම සමේ රෝග සඳහා ප්රතිකාර කිරීමට ද යොදාගෙන ඇත. එහි මුලෙන් තද රතු පැහැති වර්ණකයක් ලබා දෙන අතර, රෙදි වර්ණ ගන්වන එම රතු පැහැති anthraquinones (ඇන්ත්රක්විනෝන්ස්) සංයෝගම ආයුර්වේදයේ මෙය raktashodhaka — රුධිරය පිරිසිදු කරන්නක් — ලෙස වර්ගීකරණය කිරීමටත් සමේ රෝග සඳහා එය යොදා ගැනීමටත් හේතු වී ඇත.
Botanical and Cultural Background
වෙල්මදට යනු Rubiaceae පවුලට — කෝපි පවුලට — අයත්, පැතිරී වැඩෙන බහු වාර්ෂික වැලකි. හතරැස් හැඩැති රළු කඳන්වල කුඩා පසුපසට නැමුණු කටු ඇති අතර, පත්ර හතර බැගින් වූ චක්රයක් ලෙස පිහිටයි. ඖෂධ සඳහා ගන්නා කොටස වන්නේ පිටතින් රතු-දුඹුරු පැහැති සහ ඇතුළතින් රතු පැහැති මුලයි.
වර්ණකයක් සහ ඖෂධයක් ලෙස එහි ඇති ද්විත්ව අනන්යතාවය අහම්බයක් නොවේ: වර්ණය සහ ඖෂධීය ගුණය යන දෙකම පැමිණෙන්නේ එකම කාණ්ඩයක සංයෝග වලිනි. මහාමංජිෂ්ඨාදී කෂාය ඇතුළු සම්භාව්ය ඖෂධ සකස් කිරීම්වල සහ සාම්ප්රදායික ඖෂධීය තෙල්වල මෙය අඩංගු වේ.
Traditional Uses in Sri Lankan Medicine
Skin conditions
මෙහි ප්රධානතම භාවිතය — කුරුලෑ, දද, පලු දැමීම් සහ සමේ වර්ණක වෙනස්වීම් සඳහා අභ්යන්තරව ලබා ගැනීමට මෙන්ම සම මත ආලේප කිරීමට ද යොදා ගනී.
"Blood purification"
වෙල්මදට යනු සම්භාව්ය raktashodhaka (රක්තශෝධක) ඖෂධයකි. ඉරමුසු වලදී මෙන්ම, මේ පිළිබඳව නිවැරදිව වටහා ගැනීම වැදගත්ය: සාම්ප්රදායික න්යාය අනුව මෙයින් අදහස් කරන්නේ ශරීරයේ උෂ්ණය සහ අපද්රව්ය ඉවත් කිරීම වන අතර, පැහැදිලි සමක් ලැබීම එහි දෘශ්යමාන ලක්ෂණයයි. මෙයින් අදහස් කරන්නේ මෙම මුල මගින් රුධිරය පෙරීමක් සිදුකරන බව නොවේ — රුධිරය පෙරීම සිදුකරන්නේ වකුගඩු සහ අක්මාව මගිනි.
Complexion
මෙම කුඩු මී පැණි හෝ සඳුන් සමඟ මිශ්ර කර සාම්ප්රදායිකව මුහුණේ ආලේපනයක් (face pack) ලෙස යොදා ගනී.
Joint complaints
සන්ධි සහ මාංශ පේශී කැක්කුම් සඳහා භාවිත කරන සාම්ප්රදායික සම්බාහන තෙල්වල අඩංගු එක් සංඝටකයකි.
What the Research Shows
Rubia cordifolia පිළිබඳ පර්යේෂණ මගින් purpurin, munjistin සහ alizarin-වර්ගයේ සංයෝග ඇතුළු anthraquinones, සහ cyclic hexapeptides හඳුනාගෙන ඇති අතර, බොහෝ දුරට රසායනාගාර සහ සත්ත්ව ආකෘති මගින් මෙහි ප්රතිඔක්සිකාරක, ප්රති-ප්රදාහක සහ ප්රතික්ෂුද්රජීවී ක්රියාකාරීත්වය පරීක්ෂා කර ඇත.
මිනිසුන් සම්බන්ධ සායනික සාක්ෂි ඇත්තේ ඉතා අඩුවෙනි. වෙල්මදට මගින් සොරයිසිස් (psoriasis) හෝ සුදුකබර (vitiligo) සුව කරන බවට කරන ප්රකාශයන් තහවුරු වී නොමැත: මෙම රෝග දෙකම පිළිගත් වෛද්ය ප්රතිකාර ඇති සංකීර්ණ තත්ත්වයන් වන අතර, විශේෂයෙන්ම සුදුකබර රෝගය සඳහා සාම්ප්රදායික හෝ ඖෂධීය ශාකමය සුව කිරීමක් නොමැත. මෙය දියවැඩියා තුවාල සුව කරන බවට වන ප්රකාශය සම්පූර්ණයෙන්ම ප්රතික්ෂේප කළ යුතුය — පහත බලන්න.
මෙම ශාක ගණය (genus) සම්බන්ධයෙන් සැබෑ ආරක්ෂණ ගැටළුවක් ද පවතී. Rubia විශේෂවල දක්නට ලැබෙන anthraquinone සංයෝගයක් වන Lucidin ජාන විකෘතිතා (genotoxic සහ mutagenic) ඇති කළ හැකි අතර, මේ පිළිබඳ ඇති වූ කනස්සල්ල හේතුවෙන් ජර්මානු බලධාරීන් madder root (Rubia tinctorum) අඩංගු නිෂ්පාදන වෙළඳපොලෙන් ඉවත් කිරීමට පියවර ගෙන ඇත. Rubia cordifolia යනු වෙනත් විශේෂයක් වන අතර ඒ පිළිබඳ දත්ත අඩු වුවද, පවුලේ සමානකම නොසලකා හැරිය යුතු දෙයක් නොවේ — මෙයින් පෙන්වා දෙන්නේ මෙය දිගුකාලීනව අභ්යන්තරව භාවිතය නුසුදුසු බවයි.
How Welmadata Is Prepared
Decoction: වියළි මුල් වතුරේ තම්බා සිඳගැනීමෙනි.
Face pack: මුල් කුඩු, මී පැණි හෝ සඳුන් පේස්ට් සමඟ මිශ්ර කර බාහිරව ආලේප කිරීමෙනි.
In oils: සාම්ප්රදායික සම්බාහන තෙල්වල සංඝටකයක් ලෙස.
Safety and Precautions
දියවැඩියා පාදයේ තුවාලයක් සඳහා වෙල්මදට හෝ කිසිදු අත්බෙහෙතක් මගින් ප්රතිකාර නොකරන්න. මෙය ඉතා පැහැදිලිව කිව යුතු කරුණකි. දියවැඩියා තුවාල ඉතා පහසුවෙන් ආසාදනය වන අතර, අස්ථි දක්වා පැතිරිය හැකි ය. එසේම ශරීර කොටස් කපා ඉවත් කිරීමට (amputation) ප්රධානම හේතුවක් වන්නේ ද මෙයයි — මේ සඳහා ඉතා ඉක්මනින් විශේෂඥ තුවාල සත්කාර අවශ්ය වේ. දියවැඩියාව ඇති අයෙකුගේ සුව නොවන තුවාලයක් යනු මන්දගාමීව සිදුවන හදිසි වෛද්ය තත්ත්වයකි, නිවසේ ප්රතිකාර සඳහා වැය කරන කාලය යනු පාදය අහිමි වීමට ගත කරන කාලයයි.
Rubia වල අඩංගු anthraquinones පිළිබඳ ඇති ජාන විකෘතිතා උත්සුකයන් (genotoxicity concerns) හේතුවෙන්, දිගුකාලීනව අභ්යන්තර භාවිතය නිර්දේශ නොකරන අතර, ගර්භණී සමයේදී හෝ මව්කිරි දෙන කාලයේදී එය අභ්යන්තරව භාවිත නොකළ යුතුය. වෙල්මදට මිනිසුන් බියගන්වන එක් කරුණකදී නම් හානිකර නොවේ: එයින් මුත්රා රතු පැහැ ගැන්විය හැකිය. එය එහි ඇති වර්ණකය මිස රුධිරය නොවේ — නමුත් වර්ණ වෙනස්වීම වර්ණකය නිසා ද නැතහොත් රුධිරය නිසා ද යන්න ඔබට විශ්වාස නැතිනම්, අනුමාන කරනවාට වඩා වෛද්යවරයකු හමුවන්න.
සුව නොවන සමේ රෝග නිසි රෝග විනිශ්චයකට ලක් කළ යුතුය. සොරයිසිස් (psoriasis), නිදන්ගත දද සහ සුදුකබර (vitiligo) සඳහා නියම වෛද්ය ප්රතිකාර ඇත, ඖෂධීය ශාක මගින් තමන්ම ප්රතිකාර කර ගනිමින් ගත කරන වසර ගණන යනු එම නියම ප්රතිකාර වලින් තමන්ට ප්රයෝජනයක් නොලැබෙන කාලයයි.
අදහස් (0)
අදහසක් එක් කරන්න