කහ (Curcuma longa) යනු ලෝකයේ වඩාත්ම පර්යේෂණයට ලක් වූ ඖෂධීය ශාකය වන අතරම, වඩාත්ම අතිශයෝක්තියෙන් විකුණනු ලබන ශාකය ද වේ. එසේම එය මෑත වසරවලදී ඊයම් මිශ්ර කර ඇති බවට සොයාගෙන ඇති කුළුබඩුවක් වන අතර — සාන්ද්රිත අතිරේක ඖෂධයක් (concentrated supplement) ලෙස ගත් විට, මිනිසුන් අක්මා රෝග සායන වලට යැවීමට පවා හේතු වී ඇත. ඔබේ ව්යංජනයේ ඇති කහ සහ කරලක (capsule) ඇති කහ යනු එකක්ම නොවන අතර, එම වෙනස මෙම පිටුවෙන් ඔබට පැවසිය හැකි වඩාත්ම ප්රයෝජනවත් කරුණ වේ.
උද්භිද විද්යාත්මක සහ සංස්කෘතික පසුබිම
කහ යනු Zingiberaceae කුලයට අයත් — ඉඟුරු වලට ඥාතිත්වයක් ඇති — දීප්තිමත් තැඹිලි පැහැති රයිසෝමය (භූගත කඳ) සඳහා වගා කරන බහු වාර්ෂික ශාකයකි. එය සහස්ර ගණනාවක් තිස්සේ දකුණු ආසියාවේ වගා කර ඇති අතර, ශ්රී ලංකාවේ මුළුතැන්ගෙයි සහ චාරිත්රානුකූල ජීවිතයෙන් එය කිසිසේත් වෙන් කළ නොහැක.
ශාක රසායන විද්යාව (Phytochemistry)
කහ වල ක්රියාකාරිත්වය ප්රධාන වශයෙන් curcuminoids, විශේෂයෙන් රයිසෝමයට එහි වර්ණය ලබා දෙන curcumin වල සංකේන්ද්රණය වී ඇත. Curcumin යනු සිරුරට උරා ගැනීම (bioavailability) ඉතා දුර්වල සංයෝගයක් ලෙස ප්රසිද්ධය — එය දුර්වල ලෙස අවශෝෂණය වේ, ඉතා ඉක්මනින් පරිවෘත්තීය වී සිරුරෙන් ඉවත් වේ, එය මේ පිළිබඳ සියලුම පර්යේෂණ වල ඇති ප්රධානතම දුෂ්කරතාවයයි.
ශ්රී ලාංකීය ඉවුම් පිහුම් මගින් මෙම ගැටලුව අහම්බෙන් සහ දිගුකාලීන භාවිතයෙන් විසඳා ඇත: කහ ගම්මිරිස් සමඟ භාවිතා කරන අතර, එහි ඇති piperine මගින් curcumin අවශෝෂණය සැලකිය යුතු ලෙස වැඩි කරයි, මෙන්ම පොල් කිරි සමඟ යොදන විට එහි ඇති මේදය මගින් මේදයේ ද්රාව්ය curcuminoids රැගෙන යයි. මෙම සාම්ප්රදායික සංයෝගය ඖෂධවේදයට අනුව ඉතා අර්ථවත්ය.
පර්යේෂණ මගින් පෙන්වා දෙන කරුණු
රසායනාගාර ආකෘති තුළ curcumin මගින් COX-2 සහ NF-κB ඇතුළු ප්රදාහක මාර්ග (inflammatory pathways) වළක්වයි, ප්රතිඔක්සිකාරක ක්රියාකාරිත්වයක් ඇත, සහ ආතරයිටිස්, පරිවෘත්තීය රෝග, මානසික අවපීඩනය, පිළිකා වැනි අතිශය විශාල රෝග තත්ත්වයන් පරාසයක් සඳහා අධ්යයනය කර ඇත. දණහිසේ ඔස්ටියෝ ආතරයිටිස් (osteoarthritis) සඳහා වූ අත්හදා බැලීම් වඩාත් දිරිගන්වන සුළු ප්රතිඵල ලබා දී ඇති අතර, එයින් වේදනාව අඩු වන බවට කිහිපයකම වාර්තා කර ඇත.
කෙසේ වෙතත්, අවංක සාරාංශය කහ වල ඇති කීර්තියට වඩා සංයමයෙන් යුක්ත වේ. පර්යේෂණ පත්රිකා දහස් ගණනක් තිබියදීත්, curcumin මගින් පැහැදිලි සායනික ප්රතිඵල ලබා දී ඇත්තේ ඉතා ස්වල්පයකි. එහි රසායනික ස්වභාවය — එය බොහෝ රසායනාගාර පරීක්ෂණ වලට බාධා කරන අතර පරීක්ෂා කරන ලද සෑම දෙයකටම පාහේ ක්රියාකාරීත්වයක් පෙන්වයි — නිසා එය පර්යේෂණ සාහිත්යයේ දැක්වෙන ආකාරයේ ආශ්චර්යමත් අණුවක් ද යන්න පිළිබඳව සමහර පර්යේෂකයන් සැක පහළ කර ඇත. එය ප්රති-ප්රදාහක ඖෂධ වලට (anti-inflammatory drugs) සමාන වන බවට කෙරෙන ප්රකාශය කුඩා අත්හදා බැලීම් වලින් පැමිණෙන අතර එය සම්පූර්ණයෙන්ම විශ්වාස නොකළ යුතුය.
කිසිදු ප්රතිලාභ ප්රකාශයකට වඩා මෙහිදී ආරක්ෂාව සම්බන්ධ සොයාගැනීම් දෙකක් ඉතා වැදගත් වේ.
පළමුව, සාන්ද්රිත curcumin අතිරේක (supplements) මගින් අක්මාවට හානි සිදුවී ඇත. ඉතාලියේ හටගත් රෝගී තත්ත්වයකදී curcumin නිෂ්පාදනවලට සම්බන්ධ හෙපටයිටිස් රෝගීන් තිස් දෙනෙකු පමණ වාර්තා වූ අතර, ඒවායින් බොහොමයක් piperine අඩංගු කරන ලද සංයෝග විය — අවශෝෂණය වැඩි කරන එම piperine මගින්ම ශරීරයට නිරාවරණය වීම ද වැඩි කරයි. වෙනත් ස්ථානවල ද මෙවැනි අවස්ථා වාර්තා වී ඇති අතර, NIH LiverTox දත්ත ගබඩාවේ මේ පිළිබඳ සටහනක් ඇතුළත් කර ඇත. කුළුබඩුවක් ලෙස ගන්නා කහ වල මෙවැනි තත්ත්වයක් දක්නට නොලැබේ; නමුත් අධි-මාත්රාවලින් ගන්නා අතිරේක ඖෂධ (high-dose supplements) මගින් එය සිදුවිය හැක.
දෙවනුව, වර්ණය වැඩි දියුණු කිරීම සඳහා කහ වලට ලෙඩ් ක්රෝමේට් (lead chromate) — දීප්තිමත් කහ පැහැති කාර්මික වර්ණකයක් — මිශ්ර කර ඇත. මෙය ලේඛනගත කර ඇති කරුණක් වන අතර, දකුණු ආසියාවේ රුධිරයේ ඊයම් මට්ටම ඉහළ යාමට මෙය සම්බන්ධ වී ඇති බව සොයාගෙන තිබේ. මේ හේතුවෙන් ජාත්යන්තරව නිෂ්පාදන නැවත කැඳවීම් (product recalls) ද සිදුවී ඇත. ඊයම් යනු ආරක්ෂිත මට්ටමක් නොමැති ස්නායු විෂක් (neurotoxin) වන අතර එය ළමුන්ගේ වර්ධනය වන මොළයට විශේෂයෙන් හානිකර වේ.
කහ භාවිතා කරන ආකාරය
ඉවුම් පිහුම් වලදී: ගම්මිරිස් සහ පොල් කිරි සමඟ — එය සිරුරට අවශෝෂණය කළ හැකි තත්ත්වයට පත් කරන සංයෝගය — ශ්රී ලංකාවේ සෑම ව්යංජනයකටම පාහේ එකතු කෙරේ.
රන්වන් කිරි (Golden milk): කිරි සමඟ කහ ස්වල්පයක් සහ ගම්මිරිස් කුඩු ස්වල්පයක් දමා උණු කර ගැනීම.
සමෙහි ආලේප කිරීම: තුවාල සහ ලප කැලැල් සඳහා සාම්ප්රදායිකව කහ අල තලපයක් ලෙස ආලේප කෙරේ; එය තදින් වර්ණය ලබා දෙයි.
ආරක්ෂාව සහ පූර්වාරක්ෂාව
ඔබට විශ්වාස කළ හැකි කහ මිලදී ගන්න. ලෙඩ් ක්රෝමේට් මිශ්ර වීමේ අවදානමක් ඇති බැවින්, පිළිගත් සැපයුම්කරුවෙකුගෙන් ලබා ගන්න — එසේම සම්පූර්ණ කහ අල මිලදී ගෙන ඒවා ඔබම කුඩු කර ගැනීමෙන් මෙම ගැටලුව සම්පූර්ණයෙන්ම මඟහරවා ගත හැක, ඔබට නිවසේ කුඩා දරුවන් සිටී නම් මෙය අනිවාර්යයෙන්ම කළ යුත්තකි. ලාභ කුඩු වල ඇති සැක සහිත ලෙස දීප්තිමත්, ඒකාකාරී වර්ණය විශ්වාසය තැබිය හැකි සාධකයක් නොවේ.
අතිරේක ඖෂධ (supplements) ගැන ප්රවේශම් වන්න, ව්යංජන ගැන නොවේ. ඔබ අධි-මාත්රා curcumin අතිරේකයක් ගන්නේ නම් — විශේෂයෙන්ම piperine අඩංගු එකක් — එයින් අක්මාවට හානි සිදුවිය හැකි බව වාර්තා වී ඇති බව දැනගන්න. ඇස් හෝ සම කහ පැහැ වීම, තද පැහැති මුත්රා පිටවීම, කැසීම, ඔක්කාරය හෝ අසාමාන්ය තෙහෙට්ටුවක් ඇතිවුවහොත් එය ගැනීම නවත්වා වහාම වෛද්යවරයෙකු හමුවන්න. ඔබට අක්මා රෝගයක් තිබේ නම් එය නොගන්න.
කහ මගින් රුධිර වහනය වීමේ අවදානම වැඩි කළ හැකි බැවින්, ඔබ warfarin හෝ වෙනත් ප්රතිදේහජනක (anticoagulant) ඖෂධයක් ගන්නේ නම් ඔබේ වෛද්යවරයාට දන්වන්න, සහ ශල්යකර්මයකට සති දෙකකට පෙර ඖෂධීය මාත්රාවලින් ගැනීම නවත්වන්න. එය පිත ගලා යාම උත්තේජනය කරයි — ඔබට පිත්තාශයේ ගල් හෝ පිත ගෙන යන නාලයේ අවහිරතා තිබේ නම් ඖෂධීය ප්රමාණවලින් ගැනීමෙන් වළකින්න. එහි ඔක්සලේට් (oxalate) බහුල බැවින්, වකුගඩු ගල් සෑදීමේ ප්රවණතාවයක් ඇති පුද්ගලයින් විශාල මාත්රාවලින් අතිරේක ඖෂධ ලබා නොගත යුතුය. එය රුධිරයේ සීනි මට්ටම අඩු කළ හැකි අතර, ඔබ දියවැඩියා ඖෂධ ලබා ගන්නේ නම් එය වැදගත් වේ, එසේම piperine අඩංගු සංයෝග මගින් අනෙකුත් ඖෂධවල මට්ටමද ඉහළ නැංවිය හැකිය. ගර්භණී සමයේදී ආහාර පිසීමට ගන්නා ප්රමාණවලින් ගැනීම ආරක්ෂිත වේ; නමුත් අතිරේක ඖෂධ ලෙස ගැනීම නිර්දේශ නොකෙරේ.
අදහස් (0)
අදහසක් එක් කරන්න