මාදං (Syzygium cumini) දිව දම් පාට කරන අතරම ඉතිහාසය ද සමඟ ගෙන එයි. ඉන්සියුලින් සොයා ගැනීමට පෙර සිටම යුරෝපීය වෛද්යවරු දියවැඩියාවට මාදං ඇට කුඩු නියම කළහ — මෙම එක් ප්රශ්නය පිළිබඳව වසර 125කට වැඩි ප්රකාශිත පර්යේෂණ ඉතිහාසයක් මෙම ශාකයට හිමිය (Helmstädter, 2008). ශ්රී ලංකාවේ මාදං ගසට හඳුන්වා දීමක් අවශ්ය නැත — එහි කසට මිශ්ර පැණි රස ගෙඩිය වියළි කාලයේ ප්රියතම පලතුරකි.
උද්භිද විද්යාත්මක හා සංස්කෘතික පසුබිම
මාදං යනු කරාබු නැටි හා යූකැලිප්ටස් අයත් Myrtaceae කුලයේ විශාල සදාහරිත ගසකි. ශ්රී ලංකාවේ පහතරට පුරා වැවෙන අතර දම්-කළු පැහැති ගෙඩි පොකුරු වශයෙන් හට ගනී. ආයුර්වේදයේ මෙය ජම්බු නමින් හැඳින්වෙන අතර පුරාණයේ ඉන්දියාවම "ජම්බුද්වීප" ලෙස හැඳින්වීමට තරම් මෙම නම පැරණිය.
ශ්රී ලාංකීය දේශීය වෛද්ය ක්රමයේ භාවිතයන්
- ඇට — වේළා කුඩු කර මධුමේහයට (දියවැඩියාවට) ආහාරයට පෙර උණු වතුර සමඟ ගන්නා සම්භාව්ය ප්රතිකාරයයි.
- පොතු — දැඩි කසට ගතිය නිසා පාචනයට, අතීසාරයට සහ මුඛ රෝගවලට කට සේදීමක් ලෙස කසාය කර භාවිතා වේ.
- ගෙඩි — සිසිල්, ආහාර ජීර්ණයට හිතකර පලතුරකි.
- කොළ — ආහාර ජීර්ණ හා සම රෝග සඳහා සංයුක්ත ඖෂධවල භාවිතා වේ.
විද්යාත්මක පර්යේෂණවලින් හෙළි වන දේ
1880 ගණන් දක්වා දිවෙන ඓතිහාසික සමාලෝචනයකින් ඉන්සියුලින්ට පෙර යුගයේ මාදං ඇට මුත්රා සීනි අඩු කළ බවට රෝගී වාර්තා සියයක් පමණ හමු වූ අතර, පසුකාලීන සත්ව අධ්යයන රැසක රුධිර ග්ලූකෝස් අඩු වීම හා ඉන්සියුලින් නිපදවන සෛල ආරක්ෂා වීම පෙන්නුම් කර ඇත (Helmstädter, 2008). ගෙඩිවල ඇන්තොසයනින් සහ ඇටවල ජැම්බොලින් ඇතුළු රසායනික සංයුතිය පිළිබඳ නවීන සමාලෝචන ද ඇත (Ayyanar & Subash-Babu, 2012). එහෙත් අවංක සීමාව: නිසි නවීන මානව පරීක්ෂණ තවමත් අල්පය. මාදං යනු තනි ප්රතිකාරයක් නොව රුධිර සීනි පාලනයට සහාය විය හැකි පෝෂ්යදායී ආහාරයකි.
පිළියෙළ කරන ආකාරය
ගෙඩි සෝදා අලුතින්ම කන්න. ඇට සෝදා හොඳින් අව්වේ වේළා සිහින් කුඩු කර තේ හැන්දක් ආහාරයට පෙර උණු වතුර සමඟ ගැනීම සම්ප්රදායික ක්රමයයි. පොතු කැබැල්ලක් වතුර කෝප්ප දෙකක කෝප්පයකට හිඳෙන තෙක් තම්බා කසාය සාදා ගත හැක.
ආරක්ෂාව සහ ප්රවේශම් වීම්
ඉදුණු ගෙඩිය සැමට සුරක්ෂිත ආහාරයකි. එහෙත් සාන්ද්ර ඇට හෝ පොතු ප්රතිකාර සීනි අඩු කරන ඕනෑම ඖෂධයක් මෙන් සැලකිය යුතුය — දියවැඩියා ඖෂධ ගන්නා අය වෛද්යවරයා දැනුවත් කළ යුතුය. පොතුවල ටැනින් දිගු කලක් භාවිතයෙන් මලබද්ධය ඇති කළ හැක. ගැබිනි මව්වරුන් ගෙඩිය ආහාරයක් ලෙස පමණක් ගත යුතුය.
අදහස් (0)
අදහසක් එක් කරන්න