කිනිහිරියා: සිරුර සිසිල් කරන අලංකාර රන්වන් පුෂ්පය

උද්භිද විද්‍යාත්මක හා සංස්කෘතික පසුබිම

කිනිහිරියා (Cochlospermum religiosum) නොහොත් ඉංග්‍රීසියෙන් Buttercup Tree යනු ශ්‍රී ලංකාවේ වියළි කලාපයේ බහුලව දක්නට ලැබෙන මධ්‍යම ප්‍රමාණයේ ශාකයකි. පෙබරවාරි සිට අප්‍රේල් දක්වා පවතින දැඩි වියළි කාලගුණයත් සමගම ගසේ කොළ සියල්ල හැලී ගොස්, අලංකාර රන්වන් පැහැති විශාල මල් වලින් මුළු ගසම පිරී යයි. බෞද්ධ සංස්කෘතියට ඉතා සමීප මෙම මල් බුදුන් පිදීම සඳහා නිතර යොදා ගැනේ. ඖෂධයක් ලෙස ගත් කල, කිනිහිරියා යනු ආයුර්වේදයේ සිරුර සිසිල් කරන ප්‍රධානතම ශාකයකි. මෙහි කඳෙන් වෑස්සෙන "කතිර ගම්" (Katira Gum) නම් ලාටු වර්ගය සහ මල්, ආමාශයේ සහ බඩවැල්වල රෝග සුව කිරීමට අතිශයින්ම ගුණදායකය.

ප්‍රධාන ඖෂධීය ප්‍රයෝජන

1. අතීසාරය සහ පාචනය සුව කිරීම

කිනිහිරියා ගසෙන් ලබාගන්නා ලාටු (කතිර ගම්) වතුරට දැමූ විට ඉදිමී සෙවල ස්වභාවයක් ගනී. මෙම සෙවල මගින් බඩවැල්වල ඇති තුවාල සහ ආසාදන ආවරණය කරමින් සුවපත් කරයි. මේ නිසා ලේ අතීසාරය, පාචනය සහ ග්‍රහණි රෝගය (IBS) සඳහා මෙය කදිම ඖෂධයකි.

2. ගැස්ට්‍රයිටිස් සහ ආමාශයේ දැවිල්ල නැසීම

මෙහි ඇති අධික සිසිල් ගුණය සහ සෙවල ස්වභාවය නිසා, ආමාශයේ නිපදවෙන අම්ල (Acids) පාලනය කිරීමට කිනිහිරියා මල් සහ ලාටු උපකාරී වේ. පපුවේ දැවිල්ල, ගැස්ට්‍රයිටිස් සහ ආමාශයේ තුවාල (Ulcers) සුව කිරීමට මෙය බෙහෙවින් සාර්ථක පිළියමකි.

3. සිරුරේ උෂ්ණය සහ පිපාසය සංසිඳුවීම

දැඩි උණුසුම් කාලගුණයක් පවතින දිනවලදී, කිනිහිරියා මල් පෙති උණු වතුරට දමා, නිවුණු පසු සීනි හෝ මී පැණි කලවම් කර බීමක් (Sherbet) ලෙස පානය කිරීම පැරණි සිරිතකි. මින් සිරුරේ දැවිල්ල, අසාමාන්‍ය පිපාසය සහ උෂ්ණාධික රෝග වහාම සමනය වේ.

4. වියළි කැස්ස සහ උගුරේ අමාරුව

මල් සහ ලාටු වල ඇති සෙවල ගතිය මගින් ශ්වසන මාර්ගය තෙත් කර එහි ඇති ප්‍රදාහයන් සුවපත් කරයි. එබැවින් වියළි කැස්ස සහ උගුරේ දැවිල්ල සඳහා කිනිහිරියා මල් තම්බා බීමෙන් සහනයක් ලැබේ.

5. මුත්‍රා දැවිල්ල (Dysuria) සුව කිරීම

සිරුරේ උෂ්ණය වැඩි වීම නිසා ඇතිවන මුත්‍රා දැවිල්ල සහ මුත්‍රා මාර්ගයේ ආසාදන සඳහා, ජලයේ පොඟවා ගත් කිනිහිරියා ලාටු පානය කිරීමෙන් මුත්‍රා මාර්ගය සිසිල් වී වේදනාව පහව යයි.

භාවිතා කරන ආකාරය

• අතීසාරය සහ ගැස්ට්‍රයිටිස් සඳහා: කිනිහිරියා කඳෙන් ලබාගන්නා ලාටු (කතිර ගම්) කැබැල්ලක් රාත්‍රියේ වතුර වීදුරුවකට දමා තබන්න. උදෑසන ජෙලි එකක් සේ ඉදිමී ඇති එයට සූකිරි ස්වල්පයක් මිශ්‍ර කර හිස්බඩ පානය කරන්න.
• සිරුර සිසිල් කරන පානය: පිරිසිදු කිනිහිරියා මල් පෙති කිහිපයක් උණු වතුරට දමා වසා තබා, නිවුණු පසු මී පැණි දමා පානය කරන්න.

ආරක්ෂාව සහ පූර්වාරක්ෂාවන්

කිනිහිරියා මල් සහ ලාටු ඕනෑම වයසක කෙනෙකුට භාවිත කළ හැකි අතිශය ආරක්ෂිත ඖෂධයකි. කෙසේ වෙතත්, කතිර ගම් (ලාටු) ජලය උරාගෙන විශාල ලෙස ඉදිමෙන බැවින්, එය ගිලීමේදී සහ අනුභව කිරීමේදී ප්‍රමාණවත් තරම් ජලය පානය කිරීමට වගබලා ගත යුතුය. එසේ නොමැති වුවහොත් උගුරේ හෝ බඩවැල්වල අවහිරතා ඇතිවිය හැක.