කටු කරඬු: දත් මුල් දියවීම සහ සන්ධි රෝග සුව කරන කටු සහිත ශාකය

උද්භිද විද්‍යාත්මක හා සංස්කෘතික පසුබිම

කටු කරඬු (Barleria prionitis) නොහොත් ඉංග්‍රීසියෙන් Porcupine Flower යනු Acanthaceae කුලයට අයත්, ශ්‍රී ලංකාවේ වියළි කලාපයේ සහ ගල් සහිත ප්‍රදේශවල බහුලව වැඩෙන කටු සහිත පඳුරු ශාකයකි. මෙහි පත්‍ර මුල ඉත්තෑ කූරු වැනි දිගු, තියුණු කටු පිහිටා ඇති අතර අලංකාර කහ පැහැති මල් හටගනී. සංස්කෘත බසින් "කුරන්තක" ලෙස හැඳින්වෙන මෙම ශාකයේ කොළ, මුල්, පොතු සහ මල් යන සියලුම කොටස් ඖෂධීය ගුණයෙන් අනූනය. විශේෂයෙන්ම බැක්ටීරියා නාශක සහ ප්‍රදාහ නාශක ගුණයන්ගෙන් පොහොසත් කටු කරඬු, දේශීය වෙදකමේ මුඛ රෝග සහ සන්ධි රෝග සඳහා අග්‍රගණ්‍ය ඖෂධයකි.

ප්‍රධාන ඖෂධීය ප්‍රයෝජන

1. දත් සහ විදුරුමස් රෝග සුව කිරීම

මුඛ සෞඛ්‍යය රැකගැනීම සඳහා කටු කරඬු යනු පැරණි වෙදකමේ ප්‍රබලතම ඖෂධයකි. මෙහි කොළ සැපීමෙන් හෝ කොළ තම්බා කට සේදීමෙන් විදුරුමස් වලින් ලේ ගැලීම, දත් මුල් දියවීම සහ මුඛයේ ඇතිවන තුවාල (Mouth ulcers) ඉතා ඉක්මනින් සුවපත් වේ. එහි ඇති බැක්ටීරියා නාශක ගුණය නිසා කුහර නිසා ඇතිවන දැඩි දත් කැක්කුම් වහාම සමනය කරයි.

2. ආතරයිටිස් සහ සන්ධි ඉදිමුම් සඳහා

මෙම ශාකයේ ඇති ප්‍රදාහ නාශක ගුණය නිසා වාත රෝග (ආතරයිටිස්) සහ රක්තවාතය (Gout) සඳහා මෙය කදිම පිළියමකි. මුල් තම්බා බීමෙන් සිරුර අභ්‍යන්තරයේ ඇතිවන ප්‍රදාහයන් අඩුවන අතර, කොළ අඹරා ඉදිමුණු සන්ධි මත පත්තු බැඳීමෙන් වේදනාව සහ ඉදිමුම ක්ෂණිකව පහව යයි.

3. තදබල කැස්ස සහ ඇදුම රෝගය

කටු කරඬු කොළ යුෂ මී පැණි සමග මිශ්‍ර කර බීමෙන් ශ්වසන මාර්ගයේ සිරවී ඇති ඝන සෙම බුරුල් වී පිටවී යයි. මේ නිසා දිගුකාලීන කැස්ස සහ ඇදුම රෝගීන්ට මෙය ඉතා ගුණදායකය.

4. තුවාල සහ ගෙඩි සුව කිරීම

මෙහි ඇති විෂබීජ නාශක ගුණය නිසා, අලුත් තුවාල සහ පැසවන ගෙඩි (Boils) මත කටු කරඬු කොළ අඹරා ගෑමෙන් ආසාදන වළක්වා තුවාලය ඉක්මනින් සුවපත් කරයි.

5. රුධිරය පිරිසිදු කිරීම

ආයුර්වේදයට අනුව කටු කරඬු යනු "රක්තශෝධක" (රුධිරය පිරිසිදු කරන) ඖෂධයකි. රුධිරයේ ඇති විෂ ද්‍රව්‍ය ඉවත් කිරීම මගින් දද, කුෂ්ඨ සහ කුරුලෑ වැනි සමේ රෝග සුව කිරීමට මෙය අභ්‍යන්තරව ලබා දේ.

භාවිතා කරන ආකාරය

• දත් කැක්කුමට සහ විදුරුමස් රෝගවලට: පිරිසිදු කරගත් කොළ කිහිපයක් අඹරා එහි යුෂ දතට හෝ විදුරුමසට දමන්න. නැතහොත් කොළ මිටක් හොඳින් තම්බා උදේ සවස කට සෝදන්න (Mouthwash).
• සන්ධි වේදනාවට පත්තුව: තියුණු කටු වලට අත නොකැපෙන සේ ප්‍රවේශමෙන් කොළ කඩාගෙන, මඳ උණුසුම් ජලයෙන් අඹරා වේදනාව ඇති සන්ධි මත ගල්වන්න.
• කැස්ස සඳහා: අලුත් කොළ යුෂ තේ හැන්දකට මී පැණි තේ හැන්දක් මිශ්‍ර කර සෙමින් ගිලින්න.

ආරක්ෂාව සහ පූර්වාරක්ෂාවන්

කටු කරඬු භාවිතය සාමාන්‍යයෙන් ආරක්ෂිතය. කෙසේ වෙතත්, මෙම ශාකයේ ඇති අතිශය තියුණු කටු නිසා කොළ කඩා ගැනීමේදී තුවාල සිදු නොවීමට දැඩි සේ ප්‍රවේශම් විය යුතුය. ගර්භණී මව්වරුන් මෙය අභ්‍යන්තර ඖෂධයක් ලෙස භාවිතයට පෙර ආයුර්වේද වෛද්‍යවරයෙකුගේ උපදෙස් ලබාගත යුතුය.