කොහොඹ (Neem): ගමේ ඔසුසල සහ කොහොඹ තෙල් පිළිබඳ ඇති එකම වැදගත් නීතිය

කොහොඹ (Azadirachta indica) ගමේ ඔසුසල ලෙස හැඳින්වීමට හොඳ හේතුවක් ඇත — දත් මදින කෝටුවක්, කෘමිනාශකයක්, සම පිරිසිදු කරන සේදුමක් සහ උණට බොන කසායක් මේ තනි ගසකින් ලබාගත හැක. ශ්‍රී ලාංකීය ජන ජීවිතය හා කොහොඹ තරම් තදින් බැඳී ඇති වෙනත් ශාකයක් නැති තරම්ය. එහෙත් ඒ පිළිබඳ ලියවෙන බොහෝ ලිපිවල කිසිදා සඳහන් නොවන එක් සත්‍ය සහ බරපතල අනතුරක් ද එහි ඇති අතර, එම අනතුර බලපාන්නේ කුඩා දරුවන්ටය.

උද්භිද විද්‍යාත්මක සහ සංස්කෘතික පසුබිම

කොහොඹ යනු Meliaceae පවුලට — මහෝගනී පවුලට — අයත්, මීටර පහළොවේ සිට විස්සක් පමණ උසට වේගයෙන් වැඩෙන සදාහරිත වෘක්ෂයකි. එහි දාර සහිත සංයුක්ත පත්‍ර සහ කුඩා සුදු පැහැති මල් ඇත. එයට නියඟයට සහ සාරවත් නොවන පසට පවා ඔරොත්තු දිය හැකි බැවින්, වියළි කලාපයේ මාර්ග සහ පාසල් මිදුල් දෙපස බොහෝ සෙයින් දැකිය හැක.

ශ්‍රී ලාංකේය සංස්කෘතිය තුළ එහි පැවැත්ම ඉතා ගැඹුරුය: කොහොඹ කොළ දොරකඩවල එල්ලා තැබීම, kohomba kankariya (කොහොඹ කංකාරිය) වැනි ශාන්තිකර්ම සඳහා භාවිතා කිරීම, මදුරුවන් පලවා හැරීම සඳහා පිළිස්සීම සහ යමෙකුට සමේ රෝගයක් (පලු දැමීමක්) මතු වූ විගසම ප්‍රතිකාර සඳහා යොදා ගැනීම සුලභව සිදුවේ.

ශ්‍රී ලාංකීය වෙදකමේ සාම්ප්‍රදායික භාවිතයන්

සමේ රෝග සඳහා

මෙය එහි වඩාත් ප්‍රසිද්ධම භාවිතයයි. තලා ගත් කොළ තලපයක් ලෙස හෝ කොහොඹ කොළ තැම්බූ ජලයෙන් ස්නානය කිරීම කුරුලෑ, පලු දැමීම්, කැසීම් සහ සුළු තුවාල සඳහා යොදා ගනී.

මුඛ සෞඛ්‍යය

සියවස් ගණනාවක සිට කොහොඹ කෝටු දත් මදින බුරුසු ලෙස භාවිතා කර ඇති අතර, ශාකයේ ඇති බැක්ටීරියා නාශක සංයෝග නිසා එම පුරුද්දට විද්‍යාත්මක පදනමක් ද පවතී.

උණ සහ "රුධිරය පිරිසිදු කිරීම"

ඉතා තිත්ත රසැති කොහොඹ පත්‍ර තේ එකක් ලෙස හෝ සපා කෑමට යොදා ගන්නේ, එයින් ශරීරය සිසිල් කර රුධිරයේ ඇති අපද්‍රව්‍ය ඉවත් කරන බවට ඇති සාම්ප්‍රදායික විශ්වාසය නිසාවෙනි.

කෘමිනාශකයක් ලෙස

කොහොඹ යනු සැබවින්ම ඵලදායී කෘෂිකාර්මික කෘමිනාශකයක් වන අතර, මෙය එහි වඩාත්ම තහවුරු වූ භාවිතයන්ගෙන් එකකි.

පර්යේෂණ මගින් පෙන්වා දෙන්නේ කුමක්ද?

කොහොඹ රසායනිකව ඉතා පොහොසත්ය — එහි ජීව විද්‍යාත්මකව ක්‍රියාකාරී සංයෝග සියයකට වඩා විස්තර කර ඇති අතර, azadirachtin, nimbidin සහ nimbin ඒ අතරින් වඩාත් අධ්‍යයනයට ලක් වූ සංයෝග වේ. පර්යේෂණ මගින් බැක්ටීරියා නාශක, දිලීර නාශක, වෛරස් නාශක, ප්‍රති-ප්‍රදාහ සහ කෘමිනාශක ක්‍රියාකාරීත්වයන් ප්‍රධාන වශයෙන් විද්‍යාගාර ආකෘති තුළින් පෙන්නුම් කර ඇත. Azadirachtin හි කෘමිනාශක ක්‍රියාකාරීත්වය හොඳින් තහවුරු වී ඇති අතර කොහොඹ ආශ්‍රිත නිෂ්පාදන ලොව පුරා කෘෂිකර්මාන්තයේදී බහුලව භාවිතා වේ.

කොහොඹ වල දන්ත වෛද්‍ය භාවිතය පිළිබඳ ඇති සාක්ෂි, මිනිසුන් සම්බන්ධයෙන් ලබා ඇති හොඳම දත්ත අතරට අයත් වේ: කොහොඹ මවුත්වොෂ් (mouthwash) හෝ දත් මදින කොහොඹ කෝටු සාමාන්‍ය මුඛ සනීපාරක්ෂක ක්‍රම සමඟ සසඳන ලද කුඩා පරීක්ෂණ කිහිපයක් මගින් මැලියම් බැඳීම සහ විදුරුමස් රෝග (gingivitis) අඩුවන බව වාර්තා කර ඇත.

මිනිසුන්ගේ අභ්‍යන්තර ඖෂධීය භාවිතය සඳහා — උණ, රුධිරය පිරිසිදු කිරීම, දියවැඩියාව — ඇති සායනික සාක්ෂි ඉතා අඩු වුවත්, කොහොඹ පිළිබඳ ඇති සාම්ප්‍රදායික පිළිගැනීම ඊට වඩා ඉතා ඉහළය.

කොහොඹ සකස් කර ගන්නා ආකාරය

කොළ තලපය (Leaf paste): නැවුම් කොළ වතුර ස්වල්පයක් සමඟ අඹරා, සම මත ආලේප කෙරේ.

කොහොඹ ස්නානය (Neem bath): උණුසුම් ස්නාන ජලයට කොළ මිටක් එකතු කෙරේ.

කොහොඹ තේ (Neem tea): කොළ කිහිපයක් කෙටි වේලාවක් තම්බා ගනී — මෙය ඉතා තිත්ත බැවින් කුඩා ප්‍රමාණවලින් පානය කෙරේ.

දත් මදින කෝටුව (Chewing stick): එක් කෙළවරක් තලා ගත් නැවුම් කෝටුවක්.

ආරක්ෂාව සහ පූර්වාරක්ෂාවන්

ළදරුවෙකුට හෝ කුඩා දරුවෙකුට කිසිවිටෙකත් කොහොඹ තෙල් ලබා නොදෙන්න. මෙම පිටුවේ ඇති වැදගත්ම වාක්‍යය මෙයයි. කොහොඹ තෙල් යනු එහි කොළවල ඇති මෘදු ස්වභාවය සහිත දෙයක් නොවේ — එය ඉතා සාන්ද්‍රිත නිපැයුමක් වන අතර, දකුණු ආසියාව පුරා ළදරුවන් කොහොඹ තෙල් විෂ වීම හේතුවෙන් බරපතල ලෙස රෝගාතුර වීම සහ මරණයට පත්වීම පිළිබඳව ලේඛනගත කර ඇති අතර එය නිරන්තරයෙන් සිදුවන දෙයකි. එය වමනය, නිදිමත ගතිය, අපස්මාරය වැනි වලිප්පුව (seizures), පරිවෘත්තීය ආම්ලිකතාවය (metabolic acidosis) සහ Reye's syndrome වලට සමාන මොළයේ රෝගී තත්ත්වයක් (encephalopathy) ඇති කරන අතර පැය කිහිපයක් ඇතුළත මරණය පවා සිදු විය හැක. ඉතා කුඩා ප්‍රමාණයකින් වුවද මෙය සිදුවී ඇත. බඩේ අමාරුවට ළදරුවන්ට කොහොඹ තෙල් දීම හෝ කට වටා හෝ නහඹරය (බුරිය) වටා ආලේප කිරීම වහාම අත්හැරිය යුතුය — මෙම අවදානම සාධාරණීකරණය කළ හැකි කිසිදු සාම්ප්‍රදායික ප්‍රතිලාභයක් නොමැත. කොහොඹ තෙල් ළමයින්ට ළඟාවිය නොහැකි තැනක ගබඩා කර තබන්න, දරුවෙකු එය ගිල දැමුවහොත් වහාම රෝහලකට රැගෙන යන්න.

කොහොඹ සතුව සරුභාවය (දරුවන් පිළිසිඳ ගැනීම) වළක්වන බලපෑම් ඇත. ඔබ ගැබිනියක් නම්, ගැබ් ගැනීමට උත්සාහ කරන්නේ නම්, හෝ ඔබේ සහකරු එසේ කරන්නේ නම්, කොහොඹ අභ්‍යන්තරව ලබා නොගන්න. උපත් පාලන ක්‍රමයක් සහ ගබ්සා කිරීමේ ඖෂධයක් ලෙස සාම්ප්‍රදායික භාවිතයක් එයට ඇත, සතුන් යොදාගෙන කළ අධ්‍යයනයන් මගින් ස්ත්‍රී පුරුෂ දෙපාර්ශවයේම සරුභාවයට එයින් බාධා වන බව සනාථ කර ඇති අතර, ගර්භණී සමයේදී එය භාවිතා නොකළ යුතුම බව තරයේ අවධාරණය කෙරේ.

වැඩිහිටියන් සඳහා, කොළ බාහිරව භාවිත කිරීම සාමාන්‍යයෙන් ආරක්ෂිත වේ. අභ්‍යන්තර භාවිතය ඉඳහිට සහ සුළු ප්‍රමාණයකින් විය යුතුය — දිගු කාලීන හෝ අධික ලෙස කොහොඹ කොළ පරිභෝජනය කිරීමෙන් ආහාර ජීර්ණ අපහසුතා ඇති විය හැකි අතර, අධික ලෙස ලබා ගැනීමේදී අක්මාවට හානි වන බවට ද වාර්තා වී ඇත. කොහොඹ මගින් රුධිරයේ සීනි මට්ටම අඩු විය හැකි අතර, ඔබ දියවැඩියාව සඳහා ඖෂධ ලබා ගන්නේ නම් ඒ ගැන සැලකිලිමත් වීම වැදගත්ය. අක්මා රෝග ඇති ඕනෑම අයෙකු සහ ප්‍රතිශක්තිය මර්දනය කරන ඖෂධ (immunosuppressants) ලබා ගන්නා ඕනෑම අයෙකු පළමුව වෛද්‍ය උපදෙස් ලබා ගත යුතුය. සැලසුම් කළ සැත්කමකට පෙර මෙහි ඖෂධීය භාවිතය නතර කරන්න.