තිබ්බටු (Solanum torvum): ආහාරයක් ලෙස මුල්තැනක් ගන්නා ඔසුවක්

ශ්‍රී ලාංකිකයන්ගේ කෑම මේසයට එක්වන තිබ්බටු (Solanum torvum) යනු තරමක් තිත්ත රසැති, හැපෙන සුළු කුඩා කොළ පැහැති ගෙඩි විශේෂයකි. බොහෝ එළවළු මෙන්ම මෙයද නිරන්තරයෙන් ආහාරයට ගැනීමෙන් නිහඬවම ඖෂධයක් ලෙස ක්‍රියා කරන අතර, එහි වටිනාකම ඖෂධීය අගයට වඩා පෝෂණීය අගය මත රඳා පවතී.

උද්භිද විද්‍යාත්මක සහ සංස්කෘතික පසුබිම

Solanaceae (වම්බටු සහ තක්කාලි අයත් වන) කුලයට අයත් තිබ්බටු යනු කටු සහිත පඳුරු සහිත බහු වාර්ෂික ශාකයකි. මෙහි කුඩා කොළ පැහැති ගෙඩි පොකුරු වශයෙන් හටගන්නා අතර ඉදුණු පසු කහ පැහැයට හැරේ. ගෙවතුවල මෙන්ම ලඳු කැලෑවලද පහසුවෙන් වැඩෙන මෙම ශාකය, එහි ඇති දැඩි ඔරොත්තු දීමේ හැකියාව නිසා ලොව පුරා වම්බටු බද්ධ කිරීම සඳහා මූල පද්ධතියක් ලෙස බහුලව භාවිත කෙරේ.

මෙම ශාකයේ ලපටි කොළ පැහැති ගෙඩි ආහාරයට ගන්නා අතර ඒවා ව්‍යංජනයක්, සම්බෝලයක් හෝ මැල්ලුමක් ලෙස සකස් කරනු ලැබේ.

ශ්‍රී ලාංකීය දේශීය වෛද්‍ය විද්‍යාවේ සාම්ප්‍රදායික භාවිතයන්

කැස්ස සහ පපුවේ ආබාධ සඳහා

බෙහෙවින් ප්‍රසිද්ධ ඖෂධීය භාවිතයකි - සෙම බුරුල් කර පිට කිරීම සඳහා ගෙඩි, කොළ හෝ මුල් තම්බා බීම.

ජීර්ණ පද්ධතියට

මෙහි ඇති තිත්ත රසය ආහාර රුචිය වර්ධනය කරන පානයක් ලෙස භාවිත කෙරේ.

රෝගාබාධවලින් පසු සුවය ලැබීමට

රෝගී වීමෙන් පසු ආහාර රුචිය සහ ශක්තිය නැවත ගොඩනැගීමට ආහාරයට ගනු ලැබේ.

ආහාරයක් ලෙස

මෙම ශාකයේ ප්‍රධානතම ප්‍රයෝජනය මෙයයි.

පර්යේෂණ මගින් පෙන්වා දෙන දේ

Solanum torvum ශාකය රසායනාගාර සහ සත්ත්ව ආකෘති හරහා ප්‍රතිජීවක, ප්‍රතිඔක්සිකාරක, ප්‍රති-ප්‍රදාහ (anti-inflammatory) සහ රුධිර පීඩනය අඩු කිරීමේ හැකියාව සම්බන්ධයෙන් අධ්‍යයනය කර ඇත. මෙහි steroidal glycoalkaloids, saponins සහ flavonoids අඩංගු වේ. මෙහි යකඩ, කැල්සියම්, තන්තු සහ විටමින් වැනි පෝෂණ සංඝටක පිළිබඳව ලේඛනගත කර ඇති අතර, මෙය සැබැවින්ම ප්‍රයෝජනවත් එළවළුවකි.

මෙහි ඖෂධීය ගුණ සම්බන්ධයෙන් මිනිසුන් යොදාගෙන සිදු කළ සායනික සාක්ෂි නොමැත. කෙසේ වෙතත්, වෙනත් බොහෝ ආහාරයට ගන්නා ශාක මෙන්ම මෙයද ඕනෑම තැනක පහසුවෙන් වැඩෙන පෝෂ්‍යදායී එළවළුවක් වීම එහි ප්‍රධානතම වටිනාකමයි.

එක් මතයක් නිවැරදි කළ යුතුමයි. තිබ්බටු වල යකඩ අඩංගු වන බැවින් රක්තහීනතාවයට (anaemia) සහ ගර්භණී මව්වරුන්ට මෙය නිතර නිර්දේශ කෙරේ. නමුත් ශාක මගින් ලැබෙන යකඩ යනු non-haem iron වන අතර, මස් සහ මාළු වල අඩංගු haem iron තරම් කාර්යක්ෂමව ශරීරයට අවශෝෂණය නොවේ (සාමාන්‍යයෙන් අවශෝෂණය වන්නේ ප්‍රතිශතයක් ලෙස ඉතා කුඩා ප්‍රමාණයකි). තිබ්බටු ආහාරයට ගැනීම ඉතා ගුණදායක වුවත්, එයින් රක්තහීනතාවය මුළුමනින්ම සුව කළ නොහැක.

තිබ්බටු සකස් කරන ආකාරය

ව්‍යංජනයක් ලෙස: ලපටි කොළ පැහැති ගෙඩි පොල් කිරි සහ කුළුබඩු සමග පිස ගැනීම.

සම්බෝලයක් හෝ මැල්ලුමක් ලෙස: ගෙඩි බැදීමෙන් හෝ පොඩි කර පොල් සහ මිරිස් සමග මිශ්‍ර කිරීමෙන්.

කසායක් ලෙස: සාම්ප්‍රදායිකව කැස්ස සඳහා ගෙඩි හෝ මුල් තම්බා ගැනීම.

ආරක්ෂාව සහ පූර්වාරක්ෂාවන්

තිබ්බටු යනු ශ්‍රී ලංකාව පුරා සාමාන්‍ය එළවළුවක් ලෙස ආහාරයට ගන්නා අතර, ගර්භණී සමයේදී පවා සාමාන්‍ය ආහාර වේලක ප්‍රමාණවලින් ගැනීම ආරක්ෂිත වේ. මෙය පිස ආහාරයට ගන්න - මෙය Solanaceae කුලයට අයත් ශාකයක් බැවින්, පිසීමේදී එහි ඇති glycoalkaloids ප්‍රමාණය අඩු වේ. හොඳ හේතු ඇති බැවින් මෙය අමුවෙන් ආහාරයට නොගනී.

ඔබට රක්තහීනතාවය ඇත්නම්, වෛද්‍යවරයකු හමුවන්න. ගර්භණී සමයේදී රක්තහීනතාවය නිසි ලෙස පරීක්ෂා කළ යුතු අතර සාමාන්‍යයෙන් යකඩ අතිරේක ලබා දීම අවශ්‍ය වේ. එළවළුවක කෙතරම් යකඩ අඩංගු වුවද ඉහත කී අවශෝෂණ සීමාවන් හේතුවෙන් ඉන් රක්තහීනතාවය සුව නොවේ. එසේම, රක්තහීනතාවය සඳහා ආහාර ලබා දීමට වඩා ඊට හේතුව සොයා ගැනීම වැදගත් වේ: අධික ආර්තව රුධිර වහනය, පණු රෝග, හෝ බඩවැල්වල රුධිර වහනය මීට හේතු විය හැක. අගයන් නිවැරදි කිරීමට වඩා රෝග නිධානය සෙවීම වැදගත්ය.

දරුවන්ගේ පණු රෝග සඳහා මෙය මත පමණක් යැපෙන්න එපා. පණුවන් සඳහා mebendazole හෝ albendazole මගින් ප්‍රතිකාර කළ හැක - මේවා ආරක්ෂිත, ලාභදායී මෙන්ම ශ්‍රී ලංකාවේ පාසල් පණු නාශක වැඩසටහන් හරහා නොමිලේ ලබාදේ. පණු ආසාදන හේතුවෙන් රක්තහීනතාවය සහ වර්ධනය බාල වීම සිදු විය හැක. ව්‍යංජනයක් ලෙස තිබ්බටු රසවිඳින අතරම, දරුවාට නිසි පණු නාශක ඖෂධ ලබා දෙන්න.

ඇදුම රෝගය සඳහා ගන්නා ඖෂධ වෙනුවට මෙය භාවිත නොකරන්න. Solanaceae කුලයේ ශාකවලට අසාත්මිකතා ඇති අය මෙය ආහාරයට ගැනීමෙන් වැළකිය යුතුය. මෙහි අඩංගු glycoalkaloids හේතුවෙන් ඖෂධයක් ලෙස විශාල ප්‍රමාණවලින් භාවිත කිරීම සුදුසු නොවේ - නමුත් එළවළුවක් ලෙස සාමාන්‍ය ප්‍රමාණවලින් ආහාරයට ගැනීම සම්පූර්ණයෙන්ම ආරක්ෂිතයි.