රත්නිටුල්: වාත රෝග සහ අර්ශස් නසන උෂ්ණ වීර්යය සහිත මුල

උද්භිද විද්‍යාත්මක හා සංස්කෘතික පසුබිම

රත්නිටුල් (Plumbago indica) නොහොත් ඉංග්‍රීසියෙන් Indian Leadwort යනු Plumbaginaceae කුලයට අයත් කුඩා පඳුරු ශාකයකි. ශ්‍රී ලංකාවේ ඔසු උයන්වල වගා කරන මෙම ශාකය, එහි හටගන්නා අතිශය අලංකාර, තද රතු පැහැති මල් පොකුරු නිසා පහසුවෙන් හඳුනාගත හැක. සංස්කෘත බසින් මෙය "රක්ත චිත්‍රක" ලෙස හැඳින්වේ. මල් අලංකාර වුවද, ඖෂධීය වශයෙන් වඩාත් වැදගත් වන්නේ රත්නිටුල් මුලය. ආයුර්වේදයට අනුව, මෙය සිරුරේ උෂ්ණත්වය සහ ආහාර දිරවීමේ ශක්තිය (ජඨරාග්නිය) අතිශයින්ම ප්‍රබල ලෙස වර්ධනය කරන ඖෂධයකි. අමු රත්නිටුල් මුල් සමේ ගෑවුණු විට දියපට්ටා නැගෙන තරම් සැර බැවින්, මෙය අභ්‍යන්තර ඖෂධ සඳහා භාවිත කරන්නේ විශේෂිත පිරිසිදු කිරීමේ (ශෝධන) ක්‍රියාවලියකින් පසුව පමණි.

ප්‍රධාන ඖෂධීය ප්‍රයෝජන

1. ආහාර ජීර්ණය උත්තේජනය (ජඨරාග්නිය වර්ධනය)

ආහාර අරුචිය සහ දැඩි අජීර්ණය සුව කිරීම සඳහා රත්නිටුල් යනු අග්‍රගණ්‍ය ඖෂධයකි. පිරිසිදු කළ රත්නිටුල් මුල් මගින් අක්මාව උත්තේජනය කර ආහාර දිරවීමේ එන්සයිම ශ්‍රාවය වැඩි කරයි. මේ නිසා බඩ පුරවා දැමීම සහ ආහාර නොදිරවීම සම්පූර්ණයෙන්ම සුවපත් වේ.

2. ආතරයිටිස් සහ සන්ධි වේදනාව සුව කිරීම

මෙහි ඇති දැඩි උෂ්ණ ගුණය නිසා වාත රෝග සහ කඵ රෝග සඳහා මෙය ප්‍රබල පිළියමකි. විශේෂයෙන්ම ආතරයිටිස් (ආමවාතය) රෝගයේදී සන්ධිවල එකතු වී ඇති විෂ ද්‍රව්‍ය දියකර හැරීමට පිරිසිදු කළ රත්නිටුල් අභ්‍යන්තරව ලබා දේ. එසේම මුල් අඹරා සන්ධි මත ප්‍රවේශමෙන් ආලේප කිරීමෙන් එහි උෂ්ණත්වය මගින් දැඩි වේදනාව සහ ඉදිමුම පහව යයි.

3. අර්ශස් (Piles) නාශකයක් ලෙස

ලේ නොයන, ගෙඩි සහිත අර්ශස් රෝගය සඳහා රත්නිටුල් මුල් බෙහෙවින් ප්‍රකටය. එහි ඇති සැර සහ කහට ගුණය නිසා අර්ශස් ගෙඩි හැකිලී වියළී යයි. මේ සඳහා ඖෂධීය පානයක් ලෙස මෙන්ම බාහිර ආලේපයක් ලෙසද මෙය යොදා ගැනේ.

4. තරබාරුව සහ මේදය දහනය කිරීම

රත්නිටුල් මගින් සිරුරේ පරිවෘත්තීය ක්‍රියාවලිය (Metabolism) අතිශයින්ම වේගවත් කරයි. මේ නිසා සිරුරේ තැන්පත් වී ඇති අනවශ්‍ය මේදය දිය කර හැරීමට (ලේඛන ගුණය) ආයුර්වේද බර අඩු කිරීමේ ප්‍රතිකාර සඳහා මෙය එක් කරනු ලැබේ.

5. දිලීර සහ සමේ රෝග සඳහා

මුල් වල අඩංගු "plumbagin" නම් සංයෝගය ප්‍රබල බැක්ටීරියා සහ දිලීර නාශකයකි. දද, කුෂ්ඨ සහ මුදුවන් (Ringworm) වැනි මුරණ්ඩු සමේ රෝග සඳහා රත්නිටුල් මුල් අඹරා (ඉතා ප්‍රවේශමෙන්) ආලේප කිරීම සිදු කෙරේ.

භාවිතා කරන ආකාරය (ශෝධනයෙන් පසු පමණි)

• අජීර්ණයට: දේශීය වෙදකමේදී, පිරිසිදු කළ රත්නිටුල් මුල් කුඩු ඉතා කුඩා ප්‍රමාණයක් මෝරු හෝ උණු වතුර සමග ලබා දීමෙන් ආහාර රුචිය වහාම ඇතිවේ.
• සන්ධි වේදනාවට: අමු මුල් වල සැර අඩු කිරීම සඳහා එය කිරි හෝ තෙල් වැනි සිසිල් ද්‍රව්‍යයක් සමග අඹරා, වේදනාව ඇති සන්ධි මත පමණක් පත්තු බඳිනු ලැබේ.
• පිරිසිදු කිරීමේ ක්‍රියාවලිය (ශෝධනය): අමු මුල් කුඩා කැබලි වලට කපා, හුණු දියර (Lime water) හෝ මෝරු වල දින කිහිපයක් ගිල්වා තැබීමෙන් එහි ඇති දියපට්ටා නැගෙන විෂ ගුණය විනාශ කර ඖෂධ සඳහා යොදා ගනී.

ආරක්ෂාව සහ දැඩි පූර්වාරක්ෂාවන්

අවවාදයයි - අතිශය සැර සහ උෂ්ණාධිකයි: රත්නිටුල් යනු ඉතා ප්‍රවේශමෙන් හැසිරවිය යුතු ඖෂධයකි. අමු මුල් සමේ ගෑවුණු විට සම පිළිස්සී දියපට්ටා නැගිය හැක. අමු රත්නිටුල් අභ්‍යන්තරව ගැනීම විෂ සහිත වන අතර ඉන් ආමාශය පිළිස්සීම සහ ගබ්සාවීම් සිදුවිය හැක.

එබැවින් ගර්භණී මව්වරුන් කිසිවිටෙකත් මෙය භාවිත නොකළ යුතුය. මෙය අභ්‍යන්තර ඖෂධයක් ලෙස භාවිත කළ යුත්තේ පිරිසිදු කිරීමේ (ශෝධන) ක්‍රියාවලියකින් පසු, සුදුසුකම් ලත් ආයුර්වේද වෛද්‍යවරයෙකුගේ නිර්දේශය මත පමණි. සිරුරේ උෂ්ණාධික (පිත අධික) රෝගීන් මෙය භාවිතයෙන් වැළකිය යුතුය.