මුණමල්: මුඛ රෝග සුව කරන සුවඳවත් වෘක්ෂය

මුණමල් (Mimusops elengi) යනු ශ්‍රී ලංකාවේ ඉතා ප්‍රකට, තරු හැඩැති කුඩා සුවඳවත් මල් පිපෙන විශාල වෘක්ෂයකි. මුණමල් වියළුණු පසුවද එහි මිහිරි සුවඳ නොනැසී පවතී. සුවඳට අමතරව ආයුර්වේදයේදී මුණමල් පොතු යනු දත් සහ විදුරුමස් රෝග සඳහා ඇති අගනාම ස්වභාවික ප්‍රතිකාරයකි.

ඖෂධීය ගුණ

• දත් සහ විදුරුමස් ආරක්ෂා කිරීම: මුණමල් පොතුවල ඇති කහට ගුණය (Astringent) නිසා සෙලවෙන දත් ශක්තිමත් කරයි. විදුරුමස් වලින් ලේ ගැලීම නතර කරන අතර පයෝරියා (Pyorrhea) වැනි දරුණු විදුරුමස් රෝග සම්පූර්ණයෙන්ම සුවපත් කරයි.
• කටේ තුවාල (Mouth Ulcers): මෙහි ඇති විෂබීජ නාශක ගුණය නිසා කටේ තුවාල ඉක්මනින් සුව කරන අතර මුඛයේ දුර්ගන්ධය (Halitosis) ඉවත් කරයි.
• අතීසාරයට: මුණමල් පොතු කහට පානය කිරීමෙන් බඩඑළිය යාම සහ අතීසාරය වැනි රෝග තත්ත්වයන්ද පාලනය වේ.
• මානසික සහනය: මුණමල් වල ඇති මිහිරි සුවඳ මනසට දැඩි සන්සුන් බවක් ලබා දෙන අතර හිසරදය සමනය කරයි.

පාරම්පරික අත්බෙහෙත්

• මුඛය සේදීමට කෂාය: මුණමල් පොතු කැබලි කිහිපයක් වතුරට දමා තද රතු පැහැ වනතුරු තම්බා, එම ජලයෙන් දිනපතා කට සේදීමෙන් (Gargle) විදුරුමස් රෝග සහ කටේ තුවාල ඉක්මනින් සුව වී දත් මුල් ශක්තිමත් වේ.
• දත් මදින කුඩු: වියළි මුණමල් පොතු සහ මල් එකට අඹරා සාදාගන්නා කුඩු වලින් විදුරුමස් සම්බාහනය කිරීම සහ දත් මැදීම පාරම්පරික සිරිතකි.
• සුවඳවත් කොට්ට: අතීතයේදී මුණමල් මල් වියළා කොට්ට වලට පිරවීමෙන් නින්ද නොයාමේ රෝග සහ හිසරදය සුවපත් කරගෙන ඇත.

සැලකිලිමත් විය යුතු කරුණු

කට සේදීම සඳහා මුණමල් පොතු කහට භාවිතය සම්පූර්ණයෙන්ම ආරක්ෂිතය. එහෙත් අතීසාරය වැනි රෝග සඳහා පානය කිරීමේදී, පමණට වඩා පානය කිරීමෙන් මලබද්ධය ඇතිවිය හැකි බැවින් පමණ දැන භාවිතා කළ යුතුය.